Ποιότητα σπέρματος στο αποκορύφωμα το καλοκαίρι, σύμφωνα με μελέτη
Νέα έρευνα υποδηλώνει ότι η ποιότητα του ανθρώπινου σπέρματος ακολουθεί ένα εποχικό μοτίβο, με κορύφωση το καλοκαίρι και πτώση τον χειμώνα.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στις 21 Φεβρουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό Reproductive Biology and Endocrinology, ανέλυσε δείγματα σπέρματος από περισσότερους από 15.000 δότες σπέρματος στη Δανία και τις ΗΠΑ, συγκεκριμένα στην πολιτεία της Φλόριντα. Και στις δύο ομάδες, οι επιστήμονες βρήκαν ένα συνεπές μοτίβο: τα υψηλότερα επίπεδα προοδευτικά κινούμενων σπερματοζωαρίων — σπερματοζωάρια που μπορούν να κολυμπούν αποτελεσματικά σε ευθεία γραμμή — εμφανίστηκαν τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα παρατηρήθηκαν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.
Αντικρίζοντας αυτό το μοτίβο, “αναρωτηθήκαμε αν οι άνδρες θα μπορούσαν να έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν αποδεκτοί ως δότες [σπέρματος] αν υποβάλουν αίτηση το καλοκαίρι”, δήλωσε στο Live Science μέσω email ο Allan Pacey, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης και καθηγητής ανδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. “Κατ’ επέκταση, μπορεί επίσης να σημαίνει ότι τα ζευγάρια στη Δανία και τη Φλόριντα που επιθυμούν να αποκτήσουν ένα παιδί, θα μπορούσαν να τα πάνε καλύτερα το καλοκαίρι. Αλλά αυτό είναι απλώς μια θεωρία.”
Ο Δρ. Sherman Silber, ουρολόγος και διευθυντής του The Silber Infertility Center of St. Louis, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, δεν πιστεύει ότι η εποχική διακύμανση στην κινητικότητα του σπέρματος είναι πιθανό να επηρεάσει τη γονιμότητα στην πραγματική ζωή. Οι διαφορές που αναφέρονται σε αυτή τη μελέτη είναι “πολύ, πολύ μικρές” και “δεν κάνουν καμία βιολογική διαφορά”, δήλωσε στο Live Science μέσω email.
Επιρροή τρόπου ζωής ή εξελικτικό απολίθωμα;
Για να διερευνήσουν την ποιότητα του σπέρματος με την πάροδο του χρόνου, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα σπέρματος από 15.581 άνδρες ηλικίας 18 έως 45 ετών που υπέβαλαν αίτηση για να γίνουν δότες σπέρματος μεταξύ 2018 και 2024. Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε τέσσερις δανικές πόλεις — Aarhus, Aalborg, Odense και Κοπεγχάγη — καθώς και στο Ορλάντο της Φλόριντα.
Η ομάδα χρησιμοποίησε υποβοηθούμενη από υπολογιστή ανάλυση σπέρματος για να μετρήσει τον όγκο του σπέρματος, τη συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων και τον αριθμό των προοδευτικά κινούμενων σπερματοζωαρίων σε κάθε δείγμα. (Τα προοδευτικά κινούμενα σπερματοζωάρια κολυμπούν σε ευθεία γραμμή ή μεγάλους κύκλους, ενώ τα μη προοδευτικά κινούμενα σπερματοζωάρια κινούνται σε στενούς κύκλους αλλά δεν ταξιδεύουν προς τα εμπρός.)
Δεδομένου ότι τα σπερματοζωάρια χρειάζονται περίπου 74 ημέρες για να αναπτυχθούν στο σώμα, οι ερευνητές εξέτασαν επίσης εάν οι θερμοκρασίες τις εβδομάδες πριν από την εκσπερμάτιση θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ποιότητα του σπέρματος. Ωστόσο, βρήκαν ελάχιστες ενδείξεις ότι είτε οι θερμοκρασίες κατά τη στιγμή της εκσπερμάτισης είτε αυτές από δύο μήνες νωρίτερα είχαν οποιαδήποτε μετρήσιμη σύνδεση με την ποιότητα του σπέρματος.
Παρόλα αυτά, η θερμοκρασία μπορεί να επηρεάσει έμμεσα την ποιότητα του σπέρματος επηρεάζοντας παράγοντες του τρόπου ζωής που είναι γνωστό ότι επηρεάζουν την ποιότητα του σπέρματος, υπέθεσαν οι ερευνητές.
“Το γεγονός ότι η εποχικότητα εξακολουθούσε να υπάρχει όταν λάβαμε υπόψη τη θερμοκρασία περιβάλλοντος μας έκανε να σκεφτούμε ότι άλλες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να είναι σημαντικές”, δήλωσε ο Pacey. “Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη διατροφή, την άσκηση, την έκθεση στο ηλιακό φως. Αλλά δεν μετρήσαμε αυτά τα πράγματα, οπότε μπορούμε μόνο να κάνουμε εικασίες.”
Ο Silber πιστεύει ότι το εποχικό μοτίβο μπορεί να είναι ένα εξελικτικό κατάλοιπο. Σε πολλά ζώα που ζουν σε εύκρατα κλίματα, η αναπαραγωγή χρονομετρείται έτσι ώστε οι απόγονοι να γεννιούνται την άνοιξη, όταν οι συνθήκες είναι πιο ευνοϊκές και οι πόροι πιο άφθονοι. Αν η ποιότητα του σπέρματος κορυφώνεται το καλοκαίρι, αυτή η χρονική στιγμή θα μπορούσε να αυξήσει την πιθανότητα γεννήσεων την άνοιξη. Στους ανθρώπους, ωστόσο, αυτό το εποχικό αποτέλεσμα είναι πιθανότατα αμβλυμένο, καθώς οι άνθρωποι έχουν προσαρμοστεί να επιβιώνουν καλά τον χειμώνα, πρότεινε ο Silber.
Διαφορετικές μελέτες, διαφορετικές τάσεις
Προηγούμενες μελέτες έχουν επίσης αναφέρει εποχικές αλλαγές στην ποιότητα του σπέρματος, αλλά τα καταγεγραμμένα μοτίβα ήταν ασυνεπή. Ορισμένες έρευνες, συμπεριλαμβανομένης μιας μελέτης από την Ιταλία, βρήκαν επίσης κορύφωση της κινητικότητας του σπέρματος κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ευθυγραμμιζόμενες με τα νέα ευρήματα.
Ωστόσο, άλλες μελέτες έχουν αναφέρει την αντίθετη τάση. Για παράδειγμα, μια μεγάλη ανάλυση άνω των 21.000 δειγμάτων σπέρματος από τη νότια Κίνα έδειξε ότι η κινητικότητα του σπέρματος κορυφωνόταν στα τέλη του χειμώνα και μειωνόταν κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι διαφορές μεταξύ αυτών των μελετών υποδηλώνουν ότι οι περιφερειακοί παράγοντες τρόπου ζωής και περιβάλλοντος, όπως οι διαφορές στη θερμοκρασία, την υγρασία ή οι κοινωνικές συμπεριφορές, μπορεί να διαμορφώσουν πώς διακυμαίνεται η ποιότητα του σπέρματος με την πάροδο του χρόνου, έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης στο νέο άρθρο.
Εκτός από την εποχική διακύμανση, η νέα έρευνα βρήκε ισχυρές συσχετίσεις μεταξύ της ποιότητας του σπέρματος και της ηλικίας. Η κινητικότητα του σπέρματος ήταν υψηλότερη στους άνδρες στα 30 τους και χαμηλότερη στους άνδρες κάτω των 25 και άνω των 40.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης μια σημαντική πτώση στην ποιότητα του σπέρματος στη Δανία μεταξύ 2019 και 2022, ακολουθούμενη από ανάκαμψη το 2023, ενδεχομένως αντικατοπτρίζοντας αλλαγές στον τρόπο ζωής κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Για παράδειγμα, τα lockdown άλλαξαν τα πρότυπα εργασίας, τη διατροφή και τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας του γενικού πληθυσμού, και προηγούμενες μελέτες υποδηλώνουν ότι καθένας από αυτούς τους παράγοντες μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα του σπέρματος.
Αντίθετα, η ποιότητα του σπέρματος στο Ορλάντο αυξήθηκε σταδιακά από το 2018 έως το 2024, μια τάση που παραμένει ανεξήγητη και απαιτεί περαιτέρω μελέτη, σημείωσαν οι συγγραφείς της μελέτης.