Εξετάσεις αίματος μπορεί να ανιχνεύσουν τα πρώιμα σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ
Μια νέα μελέτη από ερευνητές του Mass General Brigham, συνεργαζόμενους με το Χάρβαρντ, διαπίστωσε ότι μια εξέταση αίματος για τον βιοδείκτη της νόσου Αλτσχάιμερ, την φωσφορυλιωμένη ταυ 217 στο πλάσμα (pTau217), έχει τη δυνατότητα να προβλέψει την εξέλιξη της νόσου χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα ή αλλαγές στις απεικονίσεις του εγκεφάλου.
Τα ευρήματα μπορεί να βοηθήσουν στην απλούστευση και ευκολία πρόβλεψης της νόσου, και να υποδείξουν ποιοι μπορεί να διατρέχουν κίνδυνο για γνωστική έκπτωση. Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στο Nature Communications.
“Παλαιότερα πιστεύαμε ότι η ανίχνευση με σάρωση PET ήταν το νωρίτερο σημάδι εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ, αποκαλύπτοντας τη συσσώρευση αμυλοειδούς στον εγκέφαλο 10 έως 20 χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα”, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Hyun-Sik Yang, βοηθός καθηγητής νευρολογίας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ στο Brigham and Women’s Hospital και αναπληρωτής ερευνητής στο Broad Institute του MIT και του Χάρβαρντ. “Αλλά τώρα βλέπουμε ότι η pTau217 μπορεί να ανιχνευθεί χρόνια νωρίτερα, πολύ πριν εμφανιστούν σαφείς ανωμαλίες στις σαρώσεις PET αμυλοειδούς.”
Πέρυσι, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ενέκρινε την πρώτη εξέταση αίματος για τη νόσο Αλτσχάιμερ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια φθηνότερη, λιγότερο επεμβατική εναλλακτική λύση σε σχέση με τις οσφυϊκές παρακεντήσεις και τις σαρώσεις PET. Η νέα μελέτη των Yang και συνεργατών προσθέτει σημαντικά στοιχεία σχετικά με τις προγνωστικές δυνατότητες αυτών των εξετάσεων αίματος.
Αυτή η προοπτική μελέτη κοόρτης παρακολούθησε 317 γνωστικά υγιείς ηλικιωμένους από τη Μελέτη Εγκεφάλου Γήρανσης του Χάρβαρντ για μέσο όρο οκτώ ετών. Οι συμμετέχοντες, ηλικίας 50 έως 90 ετών, έκαναν εξετάσεις αίματος για pTau217, επαναλαμβανόμενες σαρώσεις PET αμυλοειδούς και ταυ, και μακροχρόνιες γνωστικές δοκιμασίες. Οι ερευνητές εξέτασαν εάν τα αρχικά και τα μεταβαλλόμενα επίπεδα pTau217 προέβλεπαν τη μελλοντική παθολογική συσσώρευση αμυλοειδούς, λανθασμένα αναδιπλωμένες πρωτεΐνες ταυ εντός των νευρώνων του εγκεφάλου και γνωστική έκπτωση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υψηλότερα επίπεδα pTau217 προέβλεπαν ταχύτερη συσσώρευση παθολογίας της νόσου Αλτσχάιμερ, ακόμη και όταν οι αρχικές απεικονίσεις του εγκεφάλου φάνηκαν φυσιολογικές. Οι αυξήσεις στην pTau217 συνέβησαν συχνά πριν γίνουν θετικές οι σαρώσεις PET αμυλοειδούς, υπογραμμίζοντας την ικανότητα του βιοδείκτη να ανιχνεύει αλλαγές νωρίς. Σημαντικό είναι ότι οι συμμετέχοντες με χαμηλά επίπεδα pTau217 στην αρχή της μελέτης ήταν πολύ απίθανο να συσσωρεύσουν σημαντικό αμυλοειδές-βήτα στις σαρώσεις PET τους σε βάθος πολλών ετών παρακολούθησης. Τα θραύσματα αμινοξέων μπορούν να σχηματίσουν κολλώδεις πλάκες, ένα από τα χαρακτηριστικά σημάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.
“Αυτό που ξεχώρισε στη μελέτη μας είναι ότι ακόμα και όταν οι σαρώσεις αμυλοειδούς φαίνονται φυσιολογικές στην κλινική πράξη, ο βιοδείκτης pTau217 μπορεί να εντοπίσει άτομα που αργότερα γίνονται θετικά στο αμυλοειδές”, δήλωσε ο Yang. “Δείχνει επίσης ότι όσοι έχουν χαμηλά επίπεδα pTau217 είναι πιθανό να παραμείνουν αρνητικοί στο αμυλοειδές για αρκετά χρόνια.”
Αν και είναι πολύ νωρίς για να συσταθεί η εξέταση pTau217 για τους ηλικιωμένους, ο Yang και οι συνεργάτες του ελπίζουν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης θα χρησιμεύσουν ως ένα επεκτάσιμο εργαλείο διαλογής για κλινικές δοκιμές που στοχεύουν στην πρόληψη της νόσου Αλτσχάιμερ και θα βοηθήσουν στον εντοπισμό ατόμων υψηλότερου κινδύνου. Τελικά, οι βιοδεικτικές εξετάσεις αίματος θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη συνήθη διατήρηση της υγείας και να προσφέρουν μια πιο προσιτή εναλλακτική λύση στις σαρώσεις PET αμυλοειδούς.
“Καθώς ο τομέας εξελίσσεται γρήγορα, είμαστε ενθουσιασμένοι που βλέπουμε τις ανακαλύψεις στην πλευρά της έρευνας να μεταφράζονται γρήγορα σε κλινική εφαρμογή”, δήλωσε ο συν-ανώτερος συγγραφέας Jasmeer Chhatwal, αναπληρωτής καθηγητής νευρολογίας στο HMS στο Brigham and Women’s.