Πρόσβαση σε φάρμακα: Γιατί 1 στους 5 Έλληνες ασθενείς δεν έχει επιλογές
Η αθέατη πλευρά της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ελλάδα
Η παγκόσμια ιατρική κοινότητα διανύει μια περίοδο πρωτόγνωρης εξέλιξης, παρουσιάζοντας θεραπείες που μπορούν να τιθασεύσουν τον καρκίνο και σπάνια νοσήματα. Ωστόσο, για πολλούς ασθενείς στην Ελλάδα, αυτές οι λύσεις παραμένουν μακρινές. Η πρόσβαση στα σύγχρονα φάρμακα δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά μια κρίσιμη υπόθεση που καθορίζει την ποιότητα και τη διάρκεια ζωής χιλιάδων ανθρώπων.
Τεράστια καθυστέρηση και χαμηλή διαθεσιμότητα
Σύμφωνα με την πρόσφατη μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator 2025, η χώρα μας υστερεί σημαντικά στη διαθεσιμότητα καινοτόμων θεραπειών. Από τα 168 νέα φάρμακα που ενέκρινε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων την περίοδο 2021-2024, μόνο 69 έφτασαν στην ελληνική αγορά, με μόλις 36 να είναι πλήρως προσβάσιμα. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι για τον Έλληνα ασθενή, η πρόσβαση στην καταλληλότερη θεραπεία είναι συχνά περιορισμένη ή ανύπαρκτη.
Η αναμονή παραμένει ένας αποκαρδιωτικός παράγοντας για κάθε ασθενή. Για να ενταχθεί ένα καινοτόμο φάρμακο στο σύστημα αποζημίωσης, υπολογίζεται ότι απαιτούνται κατά μέσο όρο 641 ημέρες, δηλαδή σχεδόν 21 μήνες. Πρόκειται για ένα διάστημα απαγορευτικό για ανθρώπους με επείγουσες ιατρικές ανάγκες, την ώρα που χώρες όπως η Γερμανία επιτυγχάνουν την πρόσβαση σε μόλις 158 ημέρες.
Οι επιπτώσεις των οικονομικών μέτρων
Οι φαρμακευτικές εταιρείες εμφανίζονται όλο και πιο διστακτικές να λανσάρουν νέα σκευάσματα στη χώρα μας. Το οικονομικό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές, αποτελεί τη βασική αιτία αυτής της τάσης. Πολλά στελέχη του κλάδου αποδίδουν τη δυσκολία αυτή στην κληρονομιά των Μνημονίων, όπου τα αυστηρά μέτρα μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης επηρέασαν καθοριστικά τη σημερινή στρατηγική των εταιρειών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι πάνω από 6 στους 10 νέους καινοτόμους κωδικούς φαρμάκων εκτιμάται ότι δεν θα διατεθούν καθόλου στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια. Η ανησυχία κορυφώνεται για ασθενείς με σοβαρές παθήσεις, καθώς οι δυσκολίες είναι μεγαλύτερες στις λεγόμενες ορφανές θεραπείες, οι οποίες αφορούν σπάνιες και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες.
Τι χρειάζεται να αλλάξει για τους ασθενείς
Η λύση στο πρόβλημα απαιτεί μια εθνική στρατηγική με βάθος τριετίας. Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας τονίζει ότι απαιτείται ο επαναπροσδιορισμός της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ώστε να ευθυγραμμίζεται με τις πραγματικές υγειονομικές ανάγκες του πληθυσμού. Παράλληλα, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για τη βελτίωση των ελέγχων στη συνταγογράφηση κρίνεται επιβεβλημένη για την αποδοτικότερη διαχείριση των πόρων.
Η περαιτέρω αλλαγή στο σύστημα τιμολόγησης, με την αντικατάσταση χωρών αναφοράς, ενδέχεται να προσθέσει εβδομάδες επιπλέον καθυστέρησης. Για τον πολίτη που περιμένει μια θεραπεία, η ουσία του προβλήματος παραμένει ίδια: η ανάγκη για άμεση και ισότιμη πρόσβαση στις ιατρικές εξελίξεις, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια που στερούν από τον θεράποντα ιατρό τη δυνατότητα να επιλέξει το καλύτερο μέσο για τη νόσο του ασθενούς.
