Απειλή για το παγκόσμιο νερό: τα φράγματα γεμίζουν με λάσπη

Η κρυφή απειλή της ιζηματογένεσης στα φράγματα

Περισσότερα από τα μισά φράγματα γλυκού νερού σε ολόκληρο τον πλανήτη ενδέχεται να καταστούν λειτουργικά νεκρά έως το 2060. Η συσσώρευση ιζημάτων, όπως λάσπη, άμμος και χαλίκι, μειώνει δραματικά τον αποθηκευτικό χώρο των ταμιευτήρων, θέτοντας ουσιαστικά σε κίνδυνο την ασφάλεια των υποδομών και την παροχή νερού για δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους. Η κατάσταση κρίνεται ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς η απώλεια της ικανότητας αποθήκευσης απειλεί απευθείας το ένα τέταρτο των αρδευόμενων εκτάσεων παγκοσμίως.

Πώς τα φράγματα χάνουν τη χρηστικότητά τους

Η διαδικασία συσσώρευσης ιζημάτων λειτουργεί ως ένας αργός κίνδυνος για την παγκόσμια ασφάλεια των υδάτων. Τα φράγματα εμποδίζουν τη φυσική ροή των φερτών υλικών, τα οποία κατακάθονται στη λεκάνη απορροής. Μια δεξαμενή θεωρείται λειτουργικά νεκρή όταν το μισό της χωρητικότητας έχει καταληφθεί από ιζήματα. Σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα που βασίζονται σε δορυφορικές εικόνες και μηχανική μάθηση, ο πλανήτης χάνει ετησίως περισσότερα από 36 κυβικά χιλιόμετρα αποθηκευτικού χώρου, μια ποσότητα εφάμιλλη του τεράστιου φράγματος των Τριών Φαραγγιών στην Κίνα.

Οι χώρες που πλήττονται περισσότερο

Οι συνέπειες παρουσιάζουν σημαντική γεωγραφική ανομοιομορφία, με την Αυστραλία και την Ισπανία να βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης. Περίπου το 85 τοις εκατό των φραγμάτων στην Αυστραλία και τα τρία τέταρτα των δεξαμενών στην Ισπανία προβλέπεται να έχουν ξεπεράσει το όριο ζωής τους μέχρι το 2060. Σε ξηρές περιοχές του πλανήτη, όπως η Ναμίμπια, το πρόβλημα είναι ακόμη πιο οξύ, με το 99 τοις εκατό των φραγμάτων να απειλείται με αχρηστία λόγω της αυξημένης διάβρωσης του εδάφους.

Κλιματική αλλαγή και ανάγκη για λύσεις

Η κλιματική κρίση επιδεινώνει το πρόβλημα, καθώς οι μεταβολές στις βροχοπτώσεις αυξάνουν τους ρυθμούς διάβρωσης στα ανάντη των ταμιευτήρων. Ειδικοί ορίζουν τη συσσώρευση ιζημάτων ως έναν καρκίνο για τις υποδομές νερού, υπογραμμίζοντας ότι η καταστροφή της βλάστησης και η διάβρωση των λεκανών απορροής επιταχης επιταχύνουν τη διαδικασία. Για την ανάσχεση της πορείας αυτής, απαιτούνται άμεσα μέτρα, όπως η αναδάσωση των γύρω περιοχών, ο έλεγχος της διάβρωσης και η εφαρμογή μηχανικών λύσεων όπως οι σήραγγες παράκαμψης και ο καθαρισμός με βυθοκόρους. Ωστόσο, το κόστος για αυτές τις παρεμβάσεις εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια.