Ένα χάπι πολλαπλών χρήσεων κατά των ιών μπορεί να θεραπεύσει κρυολόγημα, νοροϊό, γρίπη και COVID
Ένα μόνο φάρμακο έχει αποδειχθεί ότι αναστέλλει μια σειρά κοινών ιών σε εργαστηριακές μελέτες, συμπεριλαμβανομένων των κορονοϊών, του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV), του νοροϊού, καθώς και των ιών της γρίπης και της ηπατίτιδας. Θα δοκιμαστεί σε κλινική δοκιμή του χρόνου, δημιουργώντας ελπίδες ότι το χάπι θα μπορούσε κάποια μέρα να λαμβάνεται στο σπίτι για την ανακούφιση δυσάρεστων συμπτωμάτων ή ακόμη και τον περιορισμό λοιμώξεων σε περίπτωση μιας νέας ιογενούς πανδημίας.
«Όσο γνωρίζουμε, αυτό είναι το πρώτο φάρμακο που έχει επιδείξει ποτέ δραστηριότητα σε όλες αυτές τις οικογένειες ιών», λέει ο Daniel Haders, συνιδρυτής της Model Medicines, της εταιρείας με έδρα την Καλιφόρνια που ηγείται της ανάπτυξής του. Αν εγκριθεί, ο Haders το φαντάζεται ως ένα χάπι που οι άνθρωποι θα μπορούσαν να λαμβάνουν εάν, για παράδειγμα, έχουν μια ασθένεια που μοιάζει με γρίπη, αλλά δεν γνωρίζουν αν πρόκειται για γρίπη, COVID-19, RSV ή κάτι άλλο.
Το φάρμακο αναπτύχθηκε αρχικά ως θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού με την ονομασία ERA-923, αλλά εγκαταλείφθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αφού έδειξε λίγο όφελος σε κλινικές δοκιμές. Τώρα, μια πλατφόρμα ανακάλυψης φαρμάκων με τεχνητή νοημοσύνη (AI), που αναπτύχθηκε από τον Haders και τους συναδέλφους του, έχει διαπιστώσει ότι το ξεχασμένο φάρμακο μπορεί να αναστείλει μια σειρά ιών μέσω ενός άσχετου μηχανισμού.
Η πλατφόρμα ανέλαβε την αποστολή να βρει ένα φάρμακο που θα μπορούσε να μπλοκάρει ένα ιικό ένζυμο που ονομάζεται RNA-εξαρτώμενη RNA πολυμεράση, το οποίο πολλοί ιοί χρησιμοποιούν για να αντιγράψουν το γονιδίωμά τους και να αντιγραφούν. Ειδικά αναζητήθηκαν φάρμακα που θα μπορούσαν να συνδεθούν με ένα τμήμα του ενζύμου που ονομάζεται τομέας Thumb-1 (Thumb-1 domain), αφού διαπιστώθηκε ότι αυτή η θέση είναι διατηρημένη σε πολλούς ιούς. «Θέλαμε να βρούμε ένα βιολογικό σημείο συμφόρησης – ένα σημείο όπου ένα μόνο φάρμακο εναντίον ενός μόνο στόχου θα μπορούσε να λύσει δεκάδες ασθένειες», λέει ο Haders.
Αναλύοντας δεδομένα από παλιές δημοσιεύσεις και πατέντες, η AI ονόμασε το ERA-923 ως πιθανό υποψήφιο που θα μπορούσε να συνδεθεί με τον τομέα Thumb-1 και, επομένως, να μπλοκάρει την ιική αναπαραγωγή. «Όπως το OpenAI και το Anthropic έχουν κατεβάσει όλη την ψηφιακή ανθρώπινη γνώση, κάναμε το ίδιο για όλη την χημεία, τη βιολογία και την κλινική φαρμακολογία», λέει ο Haders. Εφαρμόζει υπολογιστικές μεθόδους στον σχεδιασμό φαρμάκων από την έρευνα για το διδακτορικό του πριν από 20 χρόνια, αλλά λέει ότι τα εργαλεία AI που είναι διαθέσιμα τώρα είναι «ένα εκατομμύριο φορές καλύτερα».
Για να ελέγξουν την πρόβλεψη της AI, οι ερευνητές μέτρησαν τη δραστηριότητα του φαρμάκου, που μετονομάστηκε σε MDL-001, έναντι μιας σειράς ιών σε μολυσμένα κύτταρα στο εργαστήριο. Διαπίστωσαν ότι ανέστειλε τους ιούς της γρίπης Α και Β, έναν αριθμό κορονοϊών που προκαλούν κοινά κρυολογήματα ή COVID-19, τον RSV (που προκαλεί συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη και μπορεί να είναι σοβαρός στα βρέφη), τον νοροϊό (γνωστό και ως “χειμωνιάτικο μικροβιο” εμετού) και τους ιούς ηπατίτιδας Β, C και D, που βλάπτουν το ήπαρ.
Το MDL-001 βοήθησε επίσης στη θεραπεία της COVID-19 σε ποντίκια, μειώνοντας τα επίπεδα του υποκείμενου ιού στους πνεύμονές τους και μειώνοντας την απώλεια βάρους από την ασθένεια. Είχε παρόμοια αποτελεσματικότητα σε ποντίκια με ηπατίτιδα Β και C. Ο Haders θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κλινικής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων στο Μόναχο της Γερμανίας, στα μέσα Απριλίου.
Ο Peter White στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας της Αυστραλίας είναι σκεπτικός, καθώς άλλα φάρμακα που έχουν αναπτυχθεί για να στοχεύουν τον τομέα Thumb-1 αναστέλλουν μόνο την ηπατίτιδα C, όχι άλλους ιούς. Ωστόσο, η Model Medicines ισχυρίζεται ότι το MDL-001 έχει διαφορετικό τρόπο σύνδεσης που του επιτρέπει να λειτουργεί σε πολλούς ιούς. Ο Daniel Rawle στο QIMR Berghofer Medical Research Institute του Μπρίσμπεϊν της Αυστραλίας, σημειώνει επίσης ότι «τα περισσότερα αντιιικά που λειτουργούν in vitro αποτυγχάνουν in vivo».
Η Model Medicines σχεδιάζει τώρα μια κλινική δοκιμή του MDL-001, η οποία έχει προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις αρχές του επόμενου έτους. Το πρώτο βήμα θα είναι η διασφάλιση της ασφάλειάς του, αν και προηγούμενες δοκιμές σε άτομα με καρκίνο του μαστού κατέδειξαν ότι έχει ελάχιστες παρενέργειες.
Αυτή τη στιγμή, οι ιογενείς ασθένειες αποτελούν μεγάλο βάρος για την ευημερία και την παραγωγικότητα, καθώς οι άνθρωποι συχνά πρέπει να παίρνουν άδεια από την εργασία όταν αρρωσταίνουν οι ίδιοι ή τα παιδιά τους. Θα ήταν κάτι που αλλάζει τα δεδομένα εάν αυτές οι καταστάσεις μπορούσαν να αντιμετωπιστούν γρήγορα με μια σύντομη αγωγή ενός πολυλειτουργικού αντιιικού χαπιού στο σπίτι, λέει ο Haders. Το MDL-001 μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο σε περίπτωση μελλοντικών πανδημιών από νέους κορονοϊούς ή ιούς της γρίπης, λέει.