Πόσο Γρήγορα Μπορεί να Αναπτυχθεί ένας Άνθρωπος; Η Απάντηση θα σε Εκπλήξει!
Έχεις εφήβους στο σπίτι – ή ήσουν κάποτε έφηβος/ έφηβη – τότε σίγουρα το έχεις ζήσει: Το τζιν του παιδιού σου έκανε τέλεια τον Σεπτέμβριο, αλλά τον Δεκέμβριο φαίνεται ο αστράγαλός του. Η εφηβική ανάπτυξη μπορεί να μοιάζει εκπληκτικά γρήγορη, με κάποιους εφήβους να μεγαλώνουν 10 έως 13 εκατοστά σε μία μόνο χρονιά. Αλλά είναι πράγματι αυτή η περίοδος της ταχύτερης ανθρώπινης ανάπτυξης;
Παραδόξως, όχι: Η εφηβική ανάπτυξη είναι μόνο η δεύτερη ταχύτερη που μπορεί να επιτύχει ο άνθρωπος.
“Παρακολουθούμε την ανάπτυξη των παιδιών από τη γέννηση μέχρι την ενηλικίωση και η ταχύτερη περίοδος ανάπτυξης είναι ξεκάθαρα τα πρώτα δύο χρόνια κατά τη βρεφική ηλικία”, δήλωσε στο Live Science ο Sean Cumming, καθηγητής στο Τμήμα Υγείας του Πανεπιστημίου του Μπαθ στο Ηνωμένο Βασίλειο. “Τότε είναι που τα παιδιά αναπτύσσονται πιο γρήγορα.”
Τα μωρά μπορούν να προσθέσουν σχεδόν 25 με 30 εκατοστά ύψος ανά έτος – πάνω από δύο φορές τον ρυθμό ακόμη και των πιο εντυπωσιακών εφηβικών αναπτύξεων.
Στην πραγματικότητα, για τα κορίτσια, “στους 18 μήνες, θα έχουν φτάσει το 50% του ύψους τους ως ενήλικες”, δήλωσε στο Live Science ο Adam Baxter-Jones, καθηγητής στο College of Kinesiology του Πανεπιστημίου του Σασκάτσουαν στον Καναδά. Τα αγόρια φτάνουν το 50% του ύψους τους ως ενήλικες στους 24 μήνες, είπε.
Μετά, τα πράγματα επιβραδύνονται. “Όταν φτάνουμε στην ύστερη βρεφική και παιδική ηλικία, η σωματική ανάπτυξη μπαίνει σε δεύτερη μοίρα”, είπε ο Cumming.
Η ανάπτυξη μειώνεται σε περίπου 5 με 6 εκατοστά ανά έτος από την ηλικία των 4 ετών μέχρι την εφηβεία, σύμφωνα με τον Baxter-Jones. Τότε είναι που οι άνθρωποι φτάνουν στη δεύτερη ταχύτερη περίοδο ανάπτυξης.
Στην κορύφωσή τους κατά τη διάρκεια της εφηβείας, τα κορίτσια μεγαλώνουν κατά μέσο όρο 9 εκατοστά ανά έτος και τα αγόρια μεγαλώνουν κατά μέσο όρο 10 εκατοστά ανά έτος, σύμφωνα με μια μελέτη στο Journal of Adolescent Health.
Αλλά αυτές οι μέσες κορυφαίες αυξήσεις είναι ακριβώς αυτό – μέσοι όροι.
“Αν μετράμε αρκετά τακτικά, αυτό που βλέπουμε είναι αυτές οι περίοδοι πραγματικά, πραγματικά έντονης ανάπτυξης και μετά το σώμα προσαρμόζεται αργότερα”, είπε ο Cumming. “Μπορούμε να δούμε ρυθμούς έως και περίπου 20 εκατοστά [σχεδόν 8 ίντσες ανά έτος] σε κάποιες από τις μελέτες που έχουμε εξετάσει… φυσικά, αν το υπολογίσεις κατά μέσο όρο σε μια χρονική περίοδο, [παίρνεις] 10 έως 12 εκατοστά [4 έως σχεδόν 5 ίντσες] ανά έτος.”
Όπως έκαναν όταν ήταν μωρά, τα κορίτσια περνούν την ανάπτυξή τους νωρίτερα – γύρω στην ηλικία των 11 ετών, ενώ τα αγόρια συνήθως εισέρχονται στην εφηβεία περίπου δύο χρόνια αργότερα.
“Τα αγόρια συνήθως έχουν μια ελαφρώς πιο έντονη ανάπτυξη”, είπε ο Cumming. “Αυτό συμβαίνει επειδή παράγουν περισσότερη αυξητική ορμόνη, αλλά και τεστοστερόνη, η οποία συμβάλλει επίσης στο μήκος των οστών.”
Η εφηβική ανάπτυξη σταματά γύρω στην ηλικία των 16 ετών για τα κορίτσια και των 18 για τα αγόρια — και επειδή τα αγόρια έχουν αυτή την πιο έντονη ανάπτυξη και μεγαλώνουν για περίπου δύο χρόνια περισσότερο, καταλήγουν να είναι ψηλότερα κατά μέσο όρο.
Η ηλικία στην οποία κάποιος έχει την ανάπτυξή του δεν επηρεάζει το τελικό του ύψος – κάποιος που ωριμάζει νωρίς σταματά να μεγαλώνει νωρίτερα από κάποιον που ωριμάζει αργότερα, οπότε κάποιος που ωριμάζει αργά έχει περισσότερο χρόνο για να μεγαλώσει, είπε ο Baxter-Jones.
Οι φάσεις ανάπτυξης και το σχήμα του σώματος
Οι φάσεις ανάπτυξης συμβαίνουν από έξω προς τα μέσα. “Πρώτα είναι τα πόδια και τα χέρια και μετά είναι τα μακριά πόδια και τα μακριά χέρια. Γι’αυτό βλέπεις τα παιδιά στην αρχή της εφηβείας, να μοιάζουν με μικρές καμηλοπαρδάλεις. Έχουν αυτά τα μεγάλα πόδια κλόουν, αυτά τα πόδια που φαίνονται ατελείωτα”, είπε ο Cumming.
Ο κορμός μεγαλώνει τελευταίος — και αν ένα παιδί αναπτυχθεί αργά, μερικές φορές ο κορμός δεν προλαβαίνει να φτάσει το υπόλοιπο σώμα. Ως αποτέλεσμα, σε αθλήματα όπως το μπαλέτο και η γυμναστική, οι ομάδες επιλέγουν άτομα που αναπτύσσονται αργά επειδή έχουν πιο γραμμική σωματική διάπλαση και μακρύτερα πόδια, σύμφωνα με τον Cumming. Ωστόσο, αυτοί που αναπτύσσονται νωρίς έχουν τα δικά τους αθλητικά πλεονεκτήματα.
“Αν έχεις μια φάση ανάπτυξης νωρίς στην εφηβεία, είσαι μεγαλύτερος, πιο δυνατός. Αυτά είναι τα παιδιά που επιλέγονται για όλες τις κορυφαίες θέσεις και στις κορυφαίες ακαδημίες”, είπε ο Cumming. “Στις Σκωτσέζικες Ακαδημίες που εξετάσαμε πάνω από χίλια παιδιά άνω των 14 ετών, δεν βρήκαμε καθόλου παιδιά που αναπτύχθηκαν αργά.”
Αλλά αυτή η ταχεία ανάπτυξη έχει ένα κόστος. Κατά τη διάρκεια των φάσεων ανάπτυξης, τα οστά είναι πιο αδύναμα και πιο ευαίσθητα σε βλάβες.
“Τα οστά σου μεγαλώνουν και μετά μεταλλώνονται. Υπάρχει ένα κενό περίπου εννέα μηνών εκεί”, είπε ο Baxter-Jones. “Ο μέγιστος ρυθμός καταγμάτων είναι κατά τη διάρκεια αυτής της εφηβικής ανάπτυξης.”
Οι μύες και οι τένοντες χρειάζονται επίσης έως και εννέα μήνες για να προλάβουν τα αναπτυσσόμενα οστά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμούς που σχετίζονται με την ανάπτυξη, ειδικά γύρω από τη φτέρνα, το γόνατο και την πλάτη.
Ωστόσο, η προσεκτική παρακολούθηση των φάσεων ανάπτυξης μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη πιο σοβαρών προβλημάτων. “Αν το κάνουμε αυτό στις ακαδημίες της Premier League, μπορούμε να μειώσουμε αυτούς τους τραυματισμούς χωρίς επαφή κατά περίπου 70%”, είπε ο Cumming.
Για τους γονείς που αναρωτιούνται αν το μοτίβο ανάπτυξης του παιδιού τους είναι φυσιολογικό, και οι δύο ειδικοί τόνισαν ότι αναμένονται μεγάλες διακυμάνσεις.
“Είναι φυσιολογικό να μεγαλώνεις γρήγορα, αλλά είναι επίσης φυσιολογικό να μεγαλώνεις αργά”, είπε ο Baxter-Jones. Το τελικό ύψος των ενηλίκων εξαρτάται από τη γενετική. Υπάρχουν επίσης σπάνιες παθήσεις στα παιδιά, όπως ο υποφυσιακός γιγαντισμός, που οδηγούν σε υπερβολική παραγωγή αυξητικής ορμόνης. Τα παιδιά με αυτή την πάθηση μπορούν να μεγαλώσουν έως και 15 εκατοστά το χρόνο και μια αναφορά κατέγραψε ένα 13χρονο αγόρι να μεγαλώνει 19 εκατοστά το χρόνο. Αλλά ακόμη και αυτή η γρήγορη ανάπτυξη είναι μικρότερη από τον ρυθμό με τον οποίο μεγαλώνουν τα μωρά.
Άρα ποιο είναι το γρηγορότερο που μπορεί να μεγαλώσει ένας άνθρωπος; Η απάντηση δεν είναι όταν ξεχειλίζεις από τα τζιν σου ως έφηβος — είναι όταν ήσουν πολύ μικρός για να το θυμάσαι καν!