Τι θα συνέβαινε στη Γη αν ο Ήλιος εξαφανιζόταν ξαφνικά;
Ο Ήλιος είναι ο σταθερός σύντροφος της Γης από τότε που σχηματίστηκε ο πλανήτης μας. Όμως, αν ο Ήλιος εξαφανιζόταν ξαφνικά, τι θα συνέβαινε στον πλανήτη μας;
Για να κατανοήσουμε την τύχη μιας Γης χωρίς Ήλιο, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πώς δημιουργήθηκαν και οι δύο. Ο Ήλιος σχηματίστηκε περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, όταν ένα τεράστιο περιστρεφόμενο νέφος αερίου και σκόνης κατέρρευσε υπό την ίδια του την βαρύτητα και συμπυκνώθηκε, δημιουργώντας το μεγαλύτερο αντικείμενο σε αυτό που θα γινόταν το ηλιακό μας σύστημα και φτάνοντας τελικά σε θερμοκρασία 27 εκατομμυρίων βαθμών Φαρενάιτ (15 εκατομμυρίων βαθμών Κελσίου) στον πυρήνα του.
Το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου υλικού σε κοντινή απόσταση στη συνέχεια συσσωρεύτηκε για να σχηματίσει τη Γη και τους άλλους βραχώδεις πλανήτες, συμπεριλαμβανομένων του Ερμή, της Αφροδίτης και του Άρη, καθώς και φεγγάρια και αστεροειδείς. Από τον σχηματισμό της, η Γη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αστέρι της. Η βαρυτική έλξη του Ήλιου κρατά τον πλανήτη μας σε τροχιά στη «ζώνη της Χρυσούλλας», την ιδανική απόσταση από το αστέρι του, όπου δεν είναι ούτε πολύ ζεστά ούτε πολύ κρύα για να υπάρχει νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνεια ενός πλανήτη. Ο Ήλιος επίσης οδηγεί τη φωτοσύνθεση και τους κύκλους του νερού, και παρέχει ηλιακό φως και θερμότητα, που επηρεάζουν το κλίμα μας. Επιπλέον, το υπεριώδες φως του Ήλιου βοηθά το σώμα μας να παράγει βιταμίνη D, η οποία είναι απαραίτητη για υγιή οστά και δόντια.
Αν ο Ήλιος εξαφανιζόταν ξαφνικά, η Γη και η συντριπτική πλειοψηφία της ζωής θα βρισκόταν σε δεινή θέση. Θα ξεκινούσε «μια ωρολογιακή βόμβα για την επιβίωση κάθε ζωντανού όντος στη γη που εξαρτάται από τη φωτοσύνθεση, η οποία είναι η συντριπτική πλειοψηφία της επιφανειακής ζωής και ολόκληρης της ανθρωπότητας», δήλωσε ο Timothy Cronin, αναπληρωτής καθηγητής ατμοσφαιρικής επιστήμης στο MIT, στο Live Science μέσω email.
Για τουλάχιστον 8 λεπτά και 20 δευτερόλεπτα, κανείς δεν θα γνώριζε ότι ο Ήλιος έλειπε – τόσο χρόνο χρειάζεται το φως από τον Ήλιο για να φτάσει στη Γη. Κατά τη διάρκεια εκείνου του χρόνου, «σχεδόν σίγουρα δεν θα είχαμε ιδέα ότι κάτι είχε συμβεί», είπε ο Cronin.
Τότε, θα ξεκινούσαν τα πραγματικά προβλήματα.
Μετά από τον οκτάλεπτο «ύμνο του κύκνου» του Ήλιου, θα υπήρχε «ένα ξαφνικό σκοτάδι», είπε ο Cronin. Χωρίς ηλιακό φως, ο τεχνητός φωτισμός από ηλεκτρικό ρεύμα, πετρέλαιο ή φυσικό αέριο θα αποτελούσαν τους κύριους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαμε ακόμη να παράγουμε φως, μαζί με τη φωτιά, τη βιοφωταύγεια και τη φθορισμό. Θα χάναμε την αίσθηση της ημέρας και της νύχτας. Η Σελήνη, που αντανακλά το φως του Ήλιου, θα γινόταν εντελώς σκοτεινή, αν και τα μακρινά αστέρια στον ουρανό θα εξακολουθούσαν να είναι ορατά. Και χωρίς τη μάζα και τη βαρύτητα του Ήλιου που κρατούν τους πλανήτες και άλλα ουράνια σώματα σε τροχιά, «όλοι οι πλανήτες θα πετούσαν στην κατεύθυνση του τρέχοντος ταξιδιού τους», είπε ο Cronin.
Αλλά η ανθρωπότητα θα είχε πιο άμεσα προβλήματα από το να πετάει στο διαστρικό διάστημα. Καμία ηλιοφάνεια δεν θα σήμαινε ότι κρίσιμες διαδικασίες, όπως η καλλιέργεια τροφίμων, θα γινόταν πολύ πιο περίπλοκες.
Οι φωτοσυνθετικοί οργανισμοί θα είχαν τελειώσει, δήλωσε ο Michael Summers, καθηγητής πλανητικών επιστημών και αστρονομίας στο George Mason University της Βιρτζίνια, στο Live Science. Τα περισσότερα φυτά που δεν καλλιεργούνταν κάτω από τεχνητό φωτισμό θα υπέφεραν γρήγορα. Και ενώ μερικά «μπορεί να παραμείνουν σε αδράνεια για εβδομάδες έως μήνες, όπως συμβαίνει τον χειμώνα, τελικά όλοι οι φωτοσυνθετικοί οργανισμοί θα πεθάνουν».
Οι μύκητες, εν τω μεταξύ, τρέφονται με ζωντανή ή νεκρή ύλη, και «θα υπήρχε μεγάλη ποσότητα νεκρού υλικού διαθέσιμη», είπε ο Summers. Έτσι, οι μύκητες πιθανότατα δεν θα πέθαιναν από έλλειψη τροφής, αλλά από το κρύο.
Ψυχρός πλανήτης
Δεν θα χρειαζόταν πολύ για τις παγωμένες θερμοκρασίες να αλλάξουν τη Γη όπως την ξέρουμε.
Αρχικά, η Γη θα ψυχόταν κατά μέσο όρο περίπου 36 F (20 C) κάθε 24ωρο, είπε ο Summers. «Αυτό βυθίζει σχεδόν ολόκληρο τον κόσμο σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός μέσα σε μόλις δύο έως τρεις ημέρες», αν και καθώς γινόταν πιο κρύο, η μεταβολή της θερμοκρασίας ανά ημέρα θα μειωνόταν, είπε. Μικρές λίμνες μπορεί να παγώσουν μέσα σε μια εβδομάδα, ενώ οι λίμνες μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή μήνες. Οι ωκεανοί θα μπορούσαν να παραμείνουν «για πολλά χρόνια, ίσως δεκαετίες», και σε ορισμένα μέρη, όπως «τα βαθύτερα μέρη των ωκεανών όπου υπάρχουν ηφαίστεια, μπορεί να παραμείνουν υγρά για όσο διάστημα διαρκούν τα ηφαίστεια», είπε ο Summers. «Και αυτό θα μπορούσε να είναι δισεκατομμύρια χρόνια».
Για να κατανοήσουμε πόσο κρύα θα γινόταν τελικά η Γη, ας εξετάσουμε τον Πλούτωνα. Αυτή τη στιγμή, ο Πλούτωνας είναι «περίπου 40 φορές πιο μακριά από τον Ήλιο από ό,τι είναι η Γη, και η θερμοκρασία εκεί τώρα είναι περίπου μείον 400 βαθμούς Φαρενάιτ [μείον 240 C]», είπε ο Summers. «Μόλις εκτοξευτεί η Γη από το ηλιακό μας σύστημα, θα γίνει πολύ πιο μακριά από τον Πλούτωνα πολύ γρήγορα».
Ωστόσο, η θερμοκρασία της Γης δεν θα έφτανε στο απόλυτο μηδέν, χάρη στη Μεγάλη Έκρηξη που συνέβη περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Ακόμη και «οι χαμηλότερες θερμοκρασίες στο σύμπαν περιορίζονται από τη θερμότητα που έχει απομείνει από τη Μεγάλη Έκρηξη», είπε ο Summers. «Πάρτε οποιοδήποτε αντικείμενο πολύ μακριά από ένα αστέρι και αφήστε το να κρυώσει για ένα εκατομμύριο χρόνια», και θα παραμείνει λίγους βαθμούς πάνω από το απόλυτο μηδέν. Η θερμοκρασία της εναπομείνασας ακτινοβολίας, γνωστής ως κοσμικό υπόβαθρο ακτινοβολίας μικροκυμάτων, είναι περίπου μείον 454 F (μείον 270 C), ενώ το απόλυτο μηδέν είναι ελαφρώς ψυχρότερο στους περίπου μείον 459 F (μείον 273 C).
Σε μια υπερβολικά ψυχρή θερμοκρασία, ο ανθρώπινος πολιτισμός και το μεγαλύτερο μέρος της ζωής θα κατέρρεαν σχεδόν σίγουρα. «Είναι πιθανό οι άνθρωποι να επιβιώσουν υπόγεια σε σπηλιές, που υποστηρίζονται από γεωθερμική ή πυρηνική ενέργεια, με φυτά που καλλιεργούνται κάτω από τεχνητό φωτισμό», είπε ο Cronin, «αλλά αυτό θα ήταν ένα γεγονός εξαφάνισης που θα έκανε όλα τα άλλα να φαίνονται μικρά».
Τι θα επιβίωνε;
Ένα πράγμα που μπορεί να επιβίωνε; Ζώα κοντά σε μικροσκοπικά, που ονομάζονται ταρτιγκράντ, γνωστά και ως αρκούδες του νερού. «Άσχημα μικρά ζωύφια», είπε ο Summers, αλλά «δύσκολο να σκοτωθούν». Μπορούν να χτυπηθούν από ακτινοβολία ή να βυθιστούν σε ορισμένους τύπους αλκοόλ και να επιβιώσουν. Ίσως το να τα χτυπήσεις με ένα σφυρί θα τα σκότωνε, πρότεινε. «Αλλιώς, είναι σχεδόν η πιο ανθεκτική μορφή ζωής στη Γη».
Ομοίως, τα βακτήρια που δεν απαιτούν φωτοσύνθεση, όπως τύποι που ζουν γύρω από βαθιά ωκεάνια ανοίγματα, θα επιβίωναν πιθανότατα. Αυτό συμβαίνει επειδή ορισμένοι μικροοργανισμοί, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων βακτηρίων και αρχαίων, χρησιμοποιούν χημειοσύνθεση, σε αντίθεση με τη φωτοσύνθεση, για να «ζήσουν από τους χημικούς δεσμούς σε βράχους και ορυκτά», πρόσθεσε ο Summers.
Ευτυχώς για την ανθρωπότητα, δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι ο Ήλιος θα εξαφανιστεί εν ριπή οφθαλμού. Με τον καιρό, ωστόσο, ο Ήλιος θα πεθάνει. Θα συνεχίσει να δημιουργεί θερμότητα και φως για άλλα 5 δισεκατομμύρια χρόνια περίπου, αλλά μόλις τελειώσει το καύσιμό του, θα επεκταθεί σε έναν κόκκινο γίγαντα, καταπίνοντας τον Ερμή και την Αφροδίτη και ίσως τη Γη. Σε κάθε περίπτωση, οι άνθρωποι πιθανότατα δεν θα διαρκέσουν τόσο πολύ. Η σταδιακή αύξηση της φωτεινότητας του Ήλιου αναμένεται να εξαερώσει τους ωκεανούς της Γης σε λίγο περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο χρόνια από τώρα.
Ενώ αυτές οι επιπτώσεις μπορεί να είναι μακριά, ο Summers είπε ότι είναι σημαντικό να εξεταστούν τα πιθανά αποτελέσματα. Όταν «κατανοούμε περισσότερα για τα αστέρια και πώς μπορούν να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου, σε μικρές και μεγάλες χρονικές κλίμακες, κατανοούμε καλύτερα το σύμπαν».