Γιατί πέφτουμε στην παγίδα του clickbait; Η επιστήμη εξηγεί

Γιατί το clickbait μας ελκύει τόσο έντονα;

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί νιώθετε την ακατανίκητη ανάγκη να κάνετε κλικ σε τίτλους όπως «Δεν θα πιστέψετε τι συνέβη μετά»; Αυτό το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο, αλλά βασίζεται σε μια μαθηματική αρχή που ορίζει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε στον ψηφιακό κόσμο. Η θεωρία πληροφοριών, που αναπτύχθηκε στα μέσα του 20ού αιώνα, προσφέρει την απάντηση στο γιατί ο εγκέφαλός μας υποκύπτει στο clickbait.

Η θεωρία πληροφοριών και ο Claude Shannon

Όλα ξεκίνησαν το 1948 από τον μαθηματικό Claude Shannon στα εργαστήρια Bell. Ο Shannon προσπαθούσε να επιλύσει ένα θεμελιώδες πρόβλημα: πώς μπορούμε να μεταδώσουμε πληροφορίες με ακρίβεια, ακόμη και όταν το σήμα επικοινωνίας είναι κακό ή περιέχει θόρυβο.

Η επαναστατική του ιδέα ήταν ότι η σημασία ενός μηνύματος δεν έχει σημασία για την τεχνική πλευρά της μετάδοσης. Αντίθετα, αυτό που μετράει είναι η πιθανότητα ενός μηνύματος. Όσο πιο απρόβλεπτο είναι ένα μήνυμα, τόσο περισσότερη πληροφορία μεταφέρει. Αυτή η ποσότητα ονομάστηκε «εντροπία Shannon» και μετριέται σε bits.

Η μαθηματική προσέγγιση του εκπληκτικού

Για να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί αυτό, ας σκεφτούμε ένα κέρμα. Αν ρίξουμε ένα δίκαιο κέρμα, το αποτέλεσμα μεταφέρει 1 bit πληροφορίας, γιατί είναι απρόβλεπτο. Αν όμως το κέρμα είναι πειραγμένο ώστε να φέρνει πάντα κορώνα, τότε το αποτέλεσμα δεν προσφέρει καμία νέα πληροφορία, καθώς το γνωρίζουμε ήδη.

Το clickbait λειτουργεί ακριβώς αντίστροφα από μια ποιοτική είδηση:
– Μια παραδοσιακή είδηση επιδιώκει να μεταφέρει το μέγιστο της πληροφορίας στον τίτλο (π.χ. «Νικητής των εκλογών ο Χ»).
– Το clickbait επιδιώκει να μεταφέρει μηδενική πληροφορία, δημιουργώντας τεχνητά την ανάγκη για το κλικ ώστε να συμπληρωθεί η «πιθανότητα» του μηνύματος.

Γιατί το clickbait “κλειδώνει” την προσοχή μας

Στην εποχή της οικονομίας της προσοχής, οι εκδότες χρησιμοποιούν τη θεωρία του Shannon για να εκμεταλλευτούν την περιέργειά μας. Ένας τίτλος όπως «Δεν θα πιστέψετε ποιος κέρδισε» είναι σαν ένα κέρμα που βρίσκεται ακόμα στον αέρα. Η πληροφορία παραμένει αβέβαιη και ο μόνος τρόπος να λυθεί η εξίσωση της πιθανότητας, σύμφωνα με το ένστικτό μας, είναι να κάνουμε κλικ.

Ενώ η θεωρία του Shannon είναι το θεμέλιο για το internet, το streaming και τις διαστημικές επικοινωνίες, η εφαρμογή της στο marketing έχει δημιουργήσει το πρόβλημα του πληροφοριακού υπερκορεσμού. Η διαφορά είναι ότι ο Shannon ενδιαφερόταν για τη μετάδοση του σήματος, ενώ το clickbait αδιαφορεί για το αν η πληροφορία είναι πραγματικά χρήσιμη ή αληθινή.

Συμπέρασμα

Την επόμενη φορά που θα δείτε έναν τίτλο που υπόσχεται πολλά αλλά δεν λέει τίποτα, θυμηθείτε ότι η περιέργειά σας είναι απλώς μια μαθηματική μεταβλητή. Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών είναι το πρώτο βήμα για να ανακτήσετε τον έλεγχο της προσοχής σας. Πριν κάνετε κλικ, αναρωτηθείτε αν ο τίτλος σας δίνει πραγματική αξία ή αν απλώς σας προσκαλεί να λύσετε μια τεχνητή απορία.