Γιατί η μνήμη επιζώντων σεξουαλικής βίας αλλάζει με τον καιρό

Γιατί η μνήμη επιζώντων σεξουαλικής βίας αλλάζει με τον καιρό

Όταν κάποιος αναφέρει ότι η περιγραφή ενός περιστατικού σεξουαλικής βίας άλλαξε με την πάροδο του χρόνου, συχνά εγείρονται αμφιβολίες για την αξιοπιστία του θύματος. Ωστόσο, η ψυχολογία και η νευροβιολογία προσφέρουν μια διαφορετική εξήγηση που δεν σχετίζεται με ψέματα, αλλά με την ίδια τη φύση του τραύματος. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος υπό ακραίες συνθήκες στρες για να αποκτήσουμε μια πιο αντικειμενική εικόνα για το γιατί η μνήμη επιζώντων σεξουαλικής βίας μπορεί να μεταβάλλεται.

Τι δείχνει η έρευνα για την απόκριση στο τραύμα

Σύμφωνα με ψυχολόγους που ειδικεύονται στην κρίση, ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών δεν αναγνωρίζει αμέσως το περιστατικό ως βιασμό. Πολλά θύματα, ειδικά σε ακαδημαϊκό περιβάλλον, περιγράφουν την εμπειρία τους με γενικούς όρους ή ως κακή επικοινωνία, προσπαθώντας να επιστρέψουν στην κανονικότητα. Η αδυναμία άμεσης ονοματοδοσίας του γεγονότος είναι μια συνηθισμένη ψυχολογική άμυνα, καθώς η αναγνώριση της βίας ενέχει έναν τεράστιο συναισθηματικό πόνο.

Η έρευνα επισημαίνει ότι το τραύμα προκαλεί συμπτώματα γνωστά ως σύνδρομο μετατραυματικού στρες ή οξεία διαταραχή άγχους. Ο εγκέφαλος, κατά τη διάρκεια ενός τέτοιου συμβάντος, μετατοπίζεται σε κατάσταση επιβίωσης. Το μεταιχμιακό σύστημα και ο άξονας υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων ενεργοποιούνται, παρακάμπτοντας τα κέντρα λογικής σκέψης και λήψης αποφάσεων. Αυτή η νευροβιολογική θύελλα εξηγεί γιατί η μνήμη επιζώντων σεξουαλικής βίας δεν είναι πάντα γραμμική και γιατί η επεξεργασία του συμβάντος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Στην καθημερινή ζωή, πολλοί άνθρωποι κρίνουν τα θύματα με βάση κοινωνικά στερεότυπα που θέλουν τον βιασμό να διαπράττεται από αγνώστους. Αντιθέτως, η πλειονότητα των περιστατικών αφορά γνωστά πρόσωπα. Η άρνηση, η αυτομομφή και η αποσύνδεση από το τραύμα λειτουργούν ως μηχανισμοί προστασίας για τη διατήρηση της ψυχικής υγείας και της αίσθησης ασφάλειας.

Η τάση ενός ατόμου να μεταβάλλει την αφήγησή του δεν συνιστά προσπάθεια παραπλάνησης, αλλά σταδιακή κατάρρευση των τειχών προστασίας που έστησε ο εγκέφαλος για να επιβιώσει. Για τους παρατηρητές, η κατανόηση αυτού του μηχανισμού είναι απαραίτητη, καθώς οι άνθρωποι που κρίνουν το περιστατικό βρίσκονται σε κατάσταση ηρεμίας, ενώ το θύμα έπραξε υπό συνθήκες ακραίου ψυχολογικού και σωματικού στρες. Το παρόν κείμενο παρέχει γενικές πληροφορίες και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή ειδικού για άτομα που έχουν βιώσει τραυματικά γεγονότα.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια από ειδικό

Εάν εσείς ή κάποιο κοντινό σας πρόσωπο εμφανίζετε επίμονα συμπτώματα όπως εφιάλτες, έντονο άγχος, αποφυγή σκέψεων για ένα δυσάρεστο γεγονός, αισθήματα αποσύνδεσης ή κρίσεις πανικού, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε έναν ψυχολόγο ή ειδικό ψυχικής υγείας. Η έγκαιρη υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση της οξείας διαταραχής άγχους και στην πρόληψη μακροχρόνιων επιπτώσεων.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί τα θύματα συχνά αυτοκατηγορούνται;

Η αυτομομφή λειτουργεί ως μια προσπάθεια αποκατάστασης της τάξης σε έναν κόσμο που έγινε απρόβλεπτος, επιτρέποντας στο άτομο να πιστεύει λανθασμένα ότι θα μπορούσε να είχε αποτρέψει το γεγονός.

Είναι η άρνηση ένδειξη ψεύδους;

Όχι, η άρνηση αποτελεί έναν φυσικό αμυντικό μηχανισμό του εγκεφάλου για να διαχειριστεί την υπερβολική συναισθηματική πίεση και να προστατεύσει την ταυτότητα του επιζώντος μετά το τραύμα.

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για οποιοδήποτε ερώτημα αφορά την υγεία σας.

Διαβάστε επίσης

• Ποια είναι τα σημάδια της σεξουαλικής κακοποίησης ενός παιδιού
• Κορυφαία βότανα για την ενίσχυση της σεξουαλικής ορμής
• Ανδρική αντισύλληψη: Τι δείχνει η νέα έρευνα στην Ευρώπη

Πηγή: The Conversation: Health