Νέα αναγνώριση του “τύπου 5” διαβήτη από επιστήμονες
Ένας νέος τύπος διαβήτη, γνωστός ως τύπος 5, θεωρείται ότι προέρχεται από κακή διατροφή στην παιδική ηλικία.
Οι επιστήμονες έχουν επισήμως αναγνωρίσει έναν νέο τύπο διαβήτη, ο οποίος ονομάστηκε τύπος 5 και θεωρείται ότι επηρεάζει 20 με 25 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Η κατάσταση αυτή, που είναι πιο συχνή στην Ασία και την Αφρική, αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά πριν από περισσότερα από 70 χρόνια, αλλά παρέμενε σε μεγάλο βαθμό παραμελημένη μέχρι τώρα.
Συμβατικά, τα ιατρικά βιβλία περιγράφουν τρεις κύριους τύπους διαβήτη: Στον τύπο 1, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος στα κύτταρα που παράγουν ίνσουλίνη στο πάγκρεας, οδηγώντας σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα και κίνδυνο κετοξέωσης — μια κατάσταση που μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, όπου το σώμα σπάει το λίπος για ενέργεια. Ο τύπος 2, η πιο κοινή μορφή, αναπτύσσεται όταν το σώμα δεν ανταποκρίνεται σωστά στην ινσουλίνη ή δεν παράγει αρκετή από αυτήν. Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται προσωρινά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, με σημεία αντίστασης στην ινσουλίνη, που θεωρείται ότι προκαλείται από ορμονικές αλλαγές.
Επιπλέον, υπάρχουν και άλλες σπάνιες μορφές διαβήτη που μπορεί να προέρχονται από συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις ή ασθένειες. Ωστόσο, τώρα οι επιστήμονες δηλώνουν ότι υπάρχει και άλλος τύπος διαβήτη με πολύ διαφορετική αιτία από τους άλλους τύπους.
Επίσημα ταξινομήθηκε ως “τύπος 5” κατά τη διάρκεια διεθνούς συνέδριο ειδικών στην Ινδία νωρίτερα φέτος. (Επέλεξαν την ετικέτα “τύπος 5” επειδή άλλοι ερευνητές έχουν ήδη προτείνει “τύπο 3” και “τύπο 4” για άλλες μορφές διαβήτη.)
“Ο τύπος 5 διαβήτη χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή έκκριση ινσουλίνης που οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, παρόμοια με άλλες μορφές διαβήτη,” δήλωσε η Δρ. Ρέιτσελ Ράινερτ, ενδοκρινολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, σε email προς το Live Science. “Ωστόσο, ο τύπος 5 διαβήτη δεν σχετίζεται με αυτοάνοσες αντιδράσεις (όπως στον τύπο 1 διαβήτη) ούτε με αντίσταση στην ινσουλίνη (όπως είναι κοινό στον τύπο 2 διαβήτη).” Επίσης, δεν έχει τα χαρακτηριστικά του πιο σπάνιου τύπου 3 και τύπου 4, είπε.
“Άτομα με τύπο 5 διαβήτη συνήθως έχουν χαμηλό βάρος σώματος και ιστορικό κακής διατροφής από την πρώιμη ζωή,” είπε η Ράινερτ. Οι γιατροί πιστεύουν ότι η χρόνια κακή διατροφή βλάπτει το πάγκρεας νωρίς στη ζωή, αφήνοντας τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη μόνιμα αδύναμα. Έτσι, το πάγκρεας δεν μπορεί να παράγει αρκετή ινσουλίνη, αλλά αν δοθεί ινσουλίνη ως θεραπεία στον ασθενή, τα κύτταρά του μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτήν.
Η θεραπεία για τον τύπο 5 διαβήτη πρέπει να διαχειρίζεται προσεκτικά, καθώς υπερβολική ινσουλίνη, σε συνδυασμό με πολύ λίγη τροφή — μια κοινή πραγματικότητα σε χώρες με χαμηλό εισόδημα — θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα. “Είναι σημαντικό για όλους τους ασθενείς με διαβήτη να γνωρίζουν ποιο συγκεκριμένο τύπο διαβήτη έχουν, ώστε να μπορούν να λάβουν τη σωστή θεραπεία,” είπε η Ράινερτ.
Η μελέτη YODA
Νωρίτερα φέτος, η μελέτη Young-Onset Diabetes in sub-Saharan Africa (YODA), που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Diabetes & Endocrinology, ανανέωσε το ενδιαφέρον για την κατάσταση αυτή. Η ομάδα αρχικά εξέτασε τον τύπο 1 διαβήτη μεταξύ σχεδόν 900 νέων ενηλίκων σε Καμερούν, Ουγκάντα και Νότια Αφρική.
Ωστόσο, όταν οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα αίματος, διαπίστωσαν ότι περίπου τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων δεν έφεραν τους αυτοάνοσους δείκτες που παρατηρούνται στον τύπο 1 διαβήτη. Περεταίρω δοκιμές αποκάλυψαν ότι αυτοί οι άνθρωποι παράγουν ακόμη και μικρές αλλά μετρήσιμες ποσότητες ινσουλίνης, σε αντίθεση με τις κλασικές περιπτώσεις τύπου 1. Ωστόσο, τα επίπεδα ινσουλίνης τους ήταν κάτω από το εύρος που παρατηρείται συνήθως στον τύπο 2 διαβήτη. Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν έναν διακριτό, μη αυτοάνοσο, τύπο διαβήτη με ανεπάρκεια ινσουλίνης.
Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία που παρατηρήθηκε αυτή η κατάσταση.
Στη δεκαετία του 1950, ο Βρετανός γιατρός Φίλιπ Χιου-Τζόουνς συνάντησε μια ομάδα 13 ασθενών στην κλινική του, κοντά στο Κίνγκστον της Τζαμάικας, των οποίων τα συμπτώματα δεν ταιριάζουν με τους τύπους 1 ή 2 διαβήτη. Ο Χιου-Τζόουνς ονόμασε την κατάσταση “τύπο J,” για την Τζαμάικα, αλλά η ετικέτα ξεχάστηκε και η κατάσταση παρέμεινε παραμελημένη για δεκαετίες.
Τι σημαίνει το όνομα;
Η σωστή ονομασία μιας ασθένειας δεν βοηθά μόνο τους γιατρούς να καθοδηγούνται προς τις καλύτερες επιλογές θεραπείας, αλλά μπορεί επίσης να βοηθήσει ερευνητές να παρακολουθούν την εξάπλωσή της και να εντοπίζουν ποιους παράγοντες επηρεάζουν τα αποτελέσματα των ασθενών, είπε η Ράινερτ.
Ενώ ο τύπος 5 διαβήτη πιθανόν να υπήρχε εδώ και δεκαετίες, η έλλειψη έρευνας έχει κρατήσει την κατάσταση ελάχιστα κατανοητή. Η αναγνώριση είναι το κλειδί για να διασφαλίσει ότι η κατάσταση δεν θα παραβλεφθεί άλλο, δήλωσε ο Τσιταραντζάν Γιανίκ, διευθυντής της Μονάδας Διαβήτη στο KEM Hospital στην Πούνε, Ινδία, και συν-συγγραφέας μιας διεθνούς δήλωσης συναίνεσης σχετικά με τον τύπο 5 διαβήτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Global Health.
“Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα και χρηματοδότηση για να μελετηθούν η αιτιολογία [αιτίες], ο μηχανισμός και η θεραπεία του,” είπε στο Live Science μέσω email. “Το όνομα είναι σημαντικό για να προσελκύσει την προσοχή των ενδιαφερομένων και ευκαιρίες χρηματοδότησης. Αλλιώς, θα θαφτεί στο υπόβαθρο του θορύβου των κοινών τύπων διαβήτη.”