Νέα Επανάσταση στα Αντιβιοτικά μετά από 30 Χρόνια

Για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν 30 χρόνια, επιστήμονες ανακάλυψαν μια εντελώς νέα κατηγορία αντιβιοτικών, μια ανακάλυψη που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τη μάχη κατά των ανθεκτικών στα φάρμακα λοιμώξεων. Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά εντόπισαν ένα νέο, ισχυρό μόριο που ονομάζεται λαριοσιδίνη (lariocidin), το οποίο αποδείχθηκε ικανό να εξοντώσει ακόμα και τα πιο ανθεκτικά βακτήρια.

Η ανακάλυψη αυτή, που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature, έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή. Η αυξανόμενη αντοχή στα αντιβιοτικά (AMR) θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες απειλές για τη δημόσια υγεία, προκαλώντας περίπου 4,5 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. «Τα παλιά μας φάρμακα γίνονται όλο και λιγότερο αποτελεσματικά καθώς τα βακτήρια γίνονται όλο και πιο ανθεκτικά σε αυτά», εξηγεί ο επικεφαλής ερευνητής Gerry Wright, καθηγητής στο McMaster.

Το Μυστικό που Κρυβόταν στο Χώμα

Η λαριοσιδίνη ανακαλύφθηκε με έναν ασυνήθιστο τρόπο: οι ερευνητές απομόνωσαν το βακτήριο που την παράγει, το Paenibacillus, από ένα δείγμα χώματος που συλλέχθηκε από την αυλή ενός τεχνικού εργαστηρίου στο Χάμιλτον του Καναδά. Η ομάδα άφησε τα βακτήρια του εδάφους να καλλιεργούνται στο εργαστήριο για έναν ολόκληρο χρόνο, μια μέθοδος που τους επέτρεψε να εντοπίσουν ακόμα και είδη που αναπτύσσονται αργά και θα μπορούσαν διαφορετικά να είχαν χαθεί.

«Όταν καταλάβαμε πώς αυτό το νέο μόριο σκοτώνει τα άλλα βακτήρια, ήταν μια στιγμή-ορόσημο», δήλωσε ο Manoj Jangra, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο εργαστήριο του Wright.

Πώς Λειτουργεί το Νέο «Σούπερ-Όπλο»;

Αυτό που κάνει τη λαριοσιδίνη τόσο επαναστατική είναι ο μοναδικός τρόπος δράσης της. Το μόριο ανήκει σε μια κατηγορία που ονομάζεται «πεπτίδια-λάσο» (lasso peptides), καθώς η δομή του μοιάζει με τον κόμπο του λάσο ενός καουμπόη, κάτι που του προσδίδει εξαιρετική σταθερότητα και αντοχή.

Η λαριοσιδίνη επιτίθεται στα βακτήρια στοχεύοντας τη μηχανή παραγωγής πρωτεϊνών τους (ριβοσώματα) με έναν εντελώς νέο τρόπο, εμποδίζοντας την ανάπτυξη και την επιβίωσή τους. Επειδή αυτός ο μηχανισμός είναι πρωτοφανής, το νέο αντιβιοτικό είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό ενάντια σε βακτήρια που έχουν ήδη αναπτύξει αντοχή στα υπάρχοντα φάρμακα.

Ένα Υποσχόμενο Υποψήφιο Φάρμακο

Οι ερευνητές είναι ιδιαίτερα αισιόδοξοι για τη λαριοσιδίνη, καθώς πληροί πολλά από τα κριτήρια ενός ιδανικού υποψήφιου φαρμάκου:

• Είναι αποτελεσματική ενάντια σε ένα ευρύ φάσμα βακτηρίων, συμπεριλαμβανομένων Gram-θετικών και Gram-αρνητικών, όπως το E. coli.

• Δεν είναι τοξική για τα ανθρώπινα κύτταρα.

• Δεν επηρεάζεται από τους υπάρχοντες μηχανισμούς αντοχής των βακτηρίων.

• Λειτουργεί καλά σε πειραματόζωα με λοιμώξεις.

«Πρόκειται για ένα νέο μόριο με νέο τρόπο δράσης», λέει ο Wright. «Είναι ένα μεγάλο βήμα μπροστά για εμάς».

Ο Δρόμος Μπροστά

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, ο δρόμος για τη μετατροπή της λαριοσιδίνης σε ένα εμπορικά διαθέσιμο φάρμακο είναι ακόμα μακρύς. Η ερευνητική ομάδα εστιάζει τώρα στην τροποποίηση του μορίου και στην παραγωγή του σε ποσότητες αρκετά μεγάλες ώστε να επιτρέψουν την κλινική ανάπτυξη.

Όπως δήλωσε ο Wright, παρόλο που η ανακάλυψη είναι συναρπαστική, χρειάζεται πολύς χρόνος και πόροι για να μετατραπεί σε ένα φάρμακο που θα φτάσει στους ασθενείς, καθώς «τα βακτήρια δεν ενδιαφέρονται να φτιάχνουν νέα φάρμακα για εμάς».