Το Μουσικό Όργανο που «Νικάει» την Άνοια

Το Μυστικό για Έναν Νεανικό Εγκέφαλο: Πώς η Εκμάθηση ενός Μουσικού Οργάνου Προστατεύει από την Άνοια

Στην αέναη αναζήτηση για τρόπους που θα διατηρήσουν τον εγκέφαλό μας αιχμηρό και υγιή καθώς μεγαλώνουμε, μια νέα, μεγάλης κλίμακας έρευνα έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που πολλοί υποψιάζονταν: η εκμάθηση και το παίξιμο ενός μουσικού οργάνου είναι μια από τις καλύτερες «ασκήσεις» για τον εγκέφαλο, προσφέροντας ισχυρή προστασία έναντι της γνωστικής έκπτωσης που σχετίζεται με την ηλικία. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι όσοι ασχολούνται με τη μουσική, ειδικά για πολλά χρόνια, έχουν σημαντικά καλύτερη μνήμη και γνωστικές λειτουργίες στη μετέπειτα ζωή τους.

Η Έρευνα-Ορόσημο και τα Εντυπωσιακά Ευρήματα

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο της μεγάλης μελέτης για την υγεία του εγκεφάλου “Protect”, ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 1.100 ενήλικες άνω των 40 ετών. Οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση μεταξύ της ενασχόλησης με τη μουσική και της απόδοσης σε μια σειρά από γνωστικά τεστ.

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα και εντυπωσιακά:

• Τα άτομα που έπαιζαν κάποιο μουσικό όργανο είχαν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις σε τεστ που αξιολογούσαν την εργαζόμενη μνήμη (τη βραχυπρόθεσμη μνήμη που χρησιμοποιούμε για να κρατάμε πληροφορίες στο μυαλό μας) και την εκτελεστική λειτουργία (την ικανότητα να επιλύουμε προβλήματα, να προγραμματίζουμε και να εστιάζουμε την προσοχή μας).

Ποτέ δεν Είναι Αργά, αλλά Όσο Νωρίτερα Τόσο Καλύτερα

Η έρευνα αποκάλυψε και μια σημαντική διάσταση που αφορά τον χρόνο:

• Τα μεγαλύτερα οφέλη παρατηρήθηκαν σε άτομα που είχαν ξεκινήσει να παίζουν ένα όργανο σε νεαρή ηλικία και συνέχιζαν να παίζουν μέχρι τα γεράματά τους.

• Ωστόσο, ακόμα και όσοι ξεκίνησαν να μαθαίνουν ένα όργανο σε μεγαλύτερη ηλικία παρουσίασαν σημαντικά γνωστικά οφέλη σε σύγκριση με όσους δεν έπαιζαν ποτέ μουσική.

Το όργανο που φάνηκε να έχει την πιο ισχυρή προστατευτική δράση ήταν το πιάνο, πιθανότατα λόγω της πολυπλοκότητας που απαιτεί (συντονισμός δύο χεριών, ανάγνωση δύο πενταγράμμων ταυτόχρονα). Ωστόσο, σημαντικά οφέλη παρατηρήθηκαν και σε όσους έπαιζαν χάλκινα πνευστά, ξύλινα πνευστά ή έγχορδα.

Ο Μηχανισμός της Προστασίας: Γιατί η Μουσική Είναι «Γυμναστική» για τον Εγκέφαλο;

Γιατί όμως το παίξιμο ενός οργάνου είναι τόσο ευεργετικό; Η απάντηση βρίσκεται στην πολυπλοκότητα της ίδιας της δραστηριότητας. Το παίξιμο μουσικής είναι μια από τις πιο απαιτητικές «προπονήσεις» για τον εγκέφαλο, καθώς ενεργοποιεί ταυτόχρονα πολλαπλές περιοχές του. Απαιτεί:

• Οπτική επεξεργασία (ανάγνωση παρτιτούρας).

• Ακουστική επεξεργασία (ακοή των ήχων).

• Κινητικό συντονισμό (κίνηση των δακτύλων, των χεριών, ακόμα και των ποδιών).

• Μνήμη (απομνημόνευση κομματιών).

• Συναισθηματική έκφραση.

Αυτή η πολύπλευρη διέγερση δημιουργεί νέες νευρωνικές συνδέσεις και ενισχύει τις υπάρχουσες, χτίζοντας αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «γνωσιακό απόθεμα» (cognitive reserve). Ένα ισχυρό γνωσιακό απόθεμα επιτρέπει στον εγκέφαλο να αντισταθμίζει καλύτερα τις φθορές που προκαλούνται από τη γήρανση ή από νευροεκφυλιστικές ασθένειες, καθυστερώντας την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως η απώλεια μνήμης.

Κι αν δεν Παίζω Όργανο; Ο Ρόλος του Τραγουδιού και της Ανάγνωσης Μουσικής

Η μελέτη έδειξε επίσης ότι και άλλες μουσικές δραστηριότητες είναι ωφέλιμες, αν και σε μικρότερο βαθμό. Το τραγούδι σε χορωδία συνδέθηκε επίσης με καλύτερη υγεία του εγκεφάλου, πιθανότατα λόγω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και της πνευματικής προσπάθειας που απαιτεί. Η απλή ανάγνωση μουσικής είχε επίσης θετική επίδραση, αλλά τα οφέλη ήταν σημαντικά μικρότερα σε σύγκριση με το ενεργό παίξιμο ενός οργάνου.

Η Anne Corbett, καθηγήτρια και επικεφαλής της έρευνας, κατέληξε: «Η μελέτη μας υπογραμμίζει την αξία της μουσικής εκπαίδευσης και της ενασχόλησης με τη μουσική σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Ενώ χρειάζεται περισσότερη έρευνα, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η προώθηση της μουσικής εκπαίδευσης θα μπορούσε να είναι ένα πολύτιμο κομμάτι μιας στρατηγικής δημόσιας υγείας για την προώθηση ενός υγιούς εγκεφάλου και τη μείωση του κινδύνου άνοιας».

Το μήνυμα είναι σαφές: ποτέ δεν είναι αργά για να ξεσκονίσετε εκείνη την παλιά κιθάρα ή να καθίσετε μπροστά σε ένα πιάνο. Είναι μια επένδυση όχι μόνο στην τέχνη, αλλά και στη μακροπρόθεσμη υγεία του πολυτιμότερου οργάνου σας.

 

 

 

[via]