Τεκίλα, ουίσκι, κρασί: Πώς τα αλκοολούχα ποτά επηρεάζουν τη νοοτροπία μας
Νέα μελέτη δείχνει πώς η σκέψη για διαφορετικά είδη αλκοόλ επηρεάζει τη διάθεση και τη στάση μας, ακόμη κι όταν δεν πίνουμε.
Οι ειδικοί επισημαίνουν εδώ και χρόνια τους σωματικούς κινδύνους του αλκοόλ, αλλά νέα έρευνα δείχνει ότι ακόμη και η σκέψη για ορισμένα ποτά μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, ιδίως στους νεότερους καταναλωτές.
Μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Young Consumers, διαπίστωσε ότι τα διαφορετικά είδη αλκοόλ συνδέονται στενά με συγκεκριμένους τρόπους σκέψης.
Για παράδειγμα, οι ερευνητές βρήκαν ότι η τεκίλα συχνά πυροδοτεί μια αίσθηση πάρτι, το ουίσκι συνδέεται με την αρρενωπότητα, ενώ το κρασί με την εκλεπτυσμένη αίσθηση.
Πώς διεξάγεται η μελέτη;
Η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε τέσσερις μελέτες με συνολικά 429 συμμετέχοντες, προκειμένου να εξετάσει τα πολιτισμικά μοτίβα και τις στάσεις που οι άνθρωποι συνδέουν με το αλκοόλ.
«Πραγματοποιήσαμε δύο προκαταρκτικές μελέτες για να καταλάβουμε πώς οι άνθρωποι σκέφτονται τα διάφορα ποτά. Στην πρώτη, οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ελεύθερες ερωτήσεις, ενώ στη δεύτερη έκαναν μια άσκηση συνειρμού λέξεων», δήλωσε στο Associated Press ο Λόγκαν Παντ, επίκουρος καθηγητής Μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο του Έβανσβιλ.
Πρόσθεσε: «Αυτές οι μελέτες μας βοήθησαν να εντοπίσουμε κοινές πολιτισμικές συσχετίσεις, τις οποίες αποκαλούμε ‘μαθημένες συσχετίσεις’ – δηλαδή, ιδέες που οι άνθρωποι διαμορφώνουν μέσω της εμπειρίας και της έκθεσης στον πολιτισμό».
Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν σε ποιο βαθμό ένιωθαν διάφορα χαρακτηριστικά όταν τους ζητήθηκε να σκεφτούν έναν τυχαία επιλεγμένο τύπο αλκοόλ.
Η «νοοτροπία εκλεπτυσμένου ύφους» περιελάμβανε λέξεις όπως εκλεπτυσμένος, κομψός, κλασάτος, επίσημος και φινετσάτος· η «ανδρική νοοτροπία» περιελάμβανε ανδροπρεπής, σκληρός, σίγουρος, αρρενωπός και δυνατός· και η «διάθεση για πάρτι» περιελάμβανε γεμάτος ενέργεια, εξωστρεφής, διασκεδαστικός, σαν να κάνει πάρτι και σαν να γιορτάζει.
Στα πειράματα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν τυχαία να σκεφτούν το κρασί, το ουίσκι ή την τεκίλα και να απαντήσουν στις ερωτήσεις για τις νοοτροπίες – και αυτό χωρίς να καταναλώσουν αλκοόλ. Αυτό επέτρεψε στους ερευνητές να απομονώσουν τις μαθημένες συσχετίσεις που προκαλούν αυτά τα ποτά, ανεξάρτητα από τις φυσιολογικές επιδράσεις του αλκοόλ.
Προέκυψαν σαφή μοτίβα. Η τεκίλα συνδεόταν συχνά με τη διασκέδαση, την τρέλα, τη γιορτή και το πάρτι. Το ουίσκι προκαλούσε συνειρμούς όπως δυνατός, τραχύς, σίγουρος, ανδρικός. Το κρασί, αντίθετα, συνδεόταν με την κομψότητα, την κλάση, την εκλέπτυνση και μια πιο σοφιστικέ εικόνα.
«Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι το αλκοόλ μπορεί να λειτουργεί ως ‘συμβολικό ερέθισμα’. Με άλλα λόγια, οι νοοτροπίες που οι άνθρωποι συνδέουν με διαφορετικά ποτά φαίνεται να πηγάζουν από μαθημένες συσχετίσεις και όχι από την ίδια τη μέθη», κατέληξε ο Παντ.
Γιατί έχει σημασία
Ενώ κάποιοι πίνουν για να ενισχύσουν τις εμπειρίες τους, να κοινωνικοποιηθούν ή να περάσουν καλά, άλλοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα καταναγκαστικής κατανάλωσης αλκοόλ, αυτό που ορίζεται ως διαταραχή χρήσης αλκοόλ.
Όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ ενέχει κινδύνους για την υγεία, μεταξύ των οποίων και αυξημένο κίνδυνο για διάφορες μορφές καρκίνου.
Σημαντικό μέρος της έρευνας για το αλκοόλ έχει εξετάσει τι συμβαίνει ως αποτέλεσμα της κατανάλωσής του. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι γίνονται πιο ασυγκράτητοι και παίρνουν ριψοκίνδυνες αποφάσεις όταν πίνουν. Άλλοι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι υιοθετούν ιδέες και συνήθειες σχετικά με το ποτό από το περιβάλλον τους και ότι η διαφήμιση μπορεί να επηρεάσει το τι, πότε και πώς πίνουν οι νέοι.
Παρότι η Γενιά Ζ καταναλώνει λιγότερο αλκοόλ από τις προηγούμενες γενιές, εξακολουθεί να εκτίθεται σε μέσα και πολιτισμικά μηνύματα που σχετίζονται με το ποτό. Η κατανόηση αυτών των μαθημένων συσχετίσεων μπορεί να βοηθήσει να εξηγηθεί πώς διαμορφώνονται και επηρεάζουν τη συμπεριφορά οι κοινωνικοί κανόνες και οι προσδοκίες γύρω από την κατανάλωση αλκοόλ.
Οι μαθημένες συσχετίσεις για τα διαφορετικά αλκοολούχα ποτά μπορούν να επηρεάσουν το πώς αισθάνονται οι άνθρωποι και, κατ’ επέκταση, να διαμορφώσουν τις προθέσεις, τις επιλογές και τις κοινωνικές τους προσδοκίες.
Μια καλύτερη κατανόηση αυτών των συσχετίσεων θα μπορούσε να βοηθήσει τις εκστρατείες δημόσιας υγείας να προωθήσουν τη μετριοπάθεια και την υπεύθυνη κατανάλωση αλκοόλ, όπως η εναλλαγή ποτών με νερό, η ενυδάτωση και η αποφυγή υπερκατανάλωσης.
Όπως επισημαίνει ο Παντ: «Μελλοντικές έρευνες θα μπορούσαν να εξετάσουν πώς διαμορφώνονται αυτές οι συσχετίσεις σε διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα, πώς διαφέρουν μεταξύ ηλικιακών ομάδων ή πολιτισμών και πώς παρεμβάσεις θα μπορούσαν να τις μεταβάλουν, ώστε να μειωθούν ακόμη περισσότερο οι επικίνδυνες συμπεριφορές και να ενθαρρυνθεί μια πιο ασφαλής, πιο υπεύθυνη κατανάλωση αλκοόλ».