Διαφορά ανάμεσα σε παραλήρημα και άνοια: Τι πρέπει να ξέρετε

Η απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά ή τη διαύγεια ενός αγαπημένου προσώπου μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ανησυχία. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τη διαφορά ανάμεσα σε παραλήρημα και άνοια, καθώς οι δύο αυτές καταστάσεις επηρεάζουν τον εγκέφαλο με πολύ διαφορετικούς τρόπους και απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση.

Τι είναι το παραλήρημα και τι η άνοια

Σύμφωνα με την κλινική φαρμακοποιό Δρ. Heather Torbic, η βασική διάκριση έγκειται στην ταχύτητα εμφάνισης των συμπτωμάτων. Το παραλήρημα αποτελεί μια απότομη μεταβολή στην πνευματική κατάσταση που εκδηλώνεται μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες. Αντίθετα, η άνοια παρουσιάζει μια μακροχρόνια πτώση των γνωστικών ικανοτήτων, η οποία συνήθως εξελίσσεται αργά μέσα σε μήνες ή χρόνια.

Ενώ η άνοια είναι κατά κανόνα μόνιμη και προοδευτική, το παραλήρημα είναι συχνά αναστρέψιμο εάν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί εγκαίρως η υποκείμενη αιτία. Η Δρ. Torbic επισημαίνει ότι το παραλήρημα έχει σχεδόν πάντα έναν συγκεκριμένο εκλυτικό παράγοντα, όπως μια λοίμωξη, μια αφυδάτωση ή παρενέργειες από φάρμακα, ενώ η άνοια συνδέεται με μόνιμες αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου.

Τι σημαίνουν οι καταστάσεις αυτές στην πράξη

Στην κλινική πραγματικότητα, το παραλήρημα θεωρείται ιατρική επείγουσα κατάσταση. Όταν κάποιος εμφανίζει ξαφνική σύγχυση ή δυσκολία στη συγκέντρωση, αυτό αποτελεί καμπανάκι ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει στον οργανισμό του, ιδιαίτερα σε άτομα που νοσηλεύονται. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει επιπλοκές και να σώσει ζωές, καθώς η κατάσταση αυτή συχνά υποχωρεί όταν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα που την προκάλεσε.

Από την άλλη πλευρά, η άνοια είναι μια χρόνια κατάσταση που επηρεάζει τη μνήμη και τη σκέψη με πιο σταθερό ρυθμό. Παρόλα αυτά, τα άτομα με άνοια διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να εκδηλώσουν επιπλέον παραλήρημα, γεγονός που καθιστά τη διάγνωση πιο περίπλοκη. Επίσης, έρευνες υποδεικνύουν ότι όσοι έχουν βιώσει επεισόδια παραλήρηματος ενδέχεται να έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης άνοιας στο μέλλον. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι οι παραπάνω πληροφορίες είναι γενικού χαρακτήρα και για οποιοδήποτε ανησυχητικό σύμπτωμα πρέπει να συμβουλεύεστε τον θεράποντα ιατρό σας.

Πότε να επισκεφθείτε έναν γιατρό

Εάν παρατηρήσετε σταδιακή έκπτωση της μνήμης ή της ικανότητας σκέψης, προγραμματίστε μια ιατρική αξιολόγηση. Ωστόσο, ζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια εάν παρατηρήσετε τα ακόλουθα:

• Απότομη σύγχυση ή αποπροσανατολισμό που εμφανίζεται μέσα σε λίγες ώρες.
• Ραγδαίες μεταβολές στην προσοχή, την εγρήγορση ή τη συμπεριφορά του ατόμου.
• Ξαφνικές παραισθήσεις ή έντονο αίσθημα παράνοιας.
• Σύγχυση που ακολουθεί κάποια χειρουργική επέμβαση, ασθένεια ή αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το παραλήρημα μόνιμη κατάσταση;

Όχι, το παραλήρημα είναι συνήθως προσωρινό και συχνά αναστρέψιμο εφόσον εντοπιστεί και θεραπευτεί η υποκείμενη αιτία που το προκάλεσε.

Μπορεί κάποιος να έχει και τα δύο ταυτόχρονα;

Ναι, είναι δυνατόν το παραλήρημα και η άνοια να συνυπάρχουν, ενώ τα άτομα με άνοια έχουν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν παραλήρημα κατά τη διάρκεια μιας ασθένειας.

Ποια είναι η διαφορά στην προσοχή μεταξύ των δύο;

Στο παραλήρημα η ικανότητα προσοχής διακυμαίνεται έντονα μέσα στην ημέρα, ενώ στην άνοια η προσοχή παραμένει πιο σταθερή στα πρώτα στάδια της νόσου.

Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για οποιοδήποτε ερώτημα αφορά την υγεία σας.

Διαβάστε επίσης

• Tι είναι το τρομώδες παραλήρημα;
• Καύσωνας στην Ελλάδα: Οδηγός επιβίωσης και προστασίας
• “Σούπερ-Γηραιότεροι”: Πώς να διατηρήσετε τον εγκέφαλό σας νέο

Πηγή: Cleveland Clinic