Πώς λαμβάνει αποφάσεις ο εγκέφαλος; Η νέα θεωρία
Η αμφισβήτηση του μοντέλου λήψης αποφάσεων
Για δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα αλλά και η κοινή λογική θεωρούσαν ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί σαν μια γραμμική αλυσίδα. Πιστεύαμε ότι πρώτα αντιλαμβανόμαστε ένα ερέθισμα, μετά το επεξεργαζόμαστε γνωστικά και τελικά λαμβάνουμε μια απόφαση για να δράσουμε. Ωστόσο, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Cognitive Neuroscience ανατρέπει αυτά τα δεδομένα, υποστηρίζοντας ότι ίσως ο εγκέφαλος δεν διαθέτει ένα κεντρικό σύστημα λήψης αποφάσεων.
Το πρόβλημα του μοντέλου σάντουιτς
Το λεγόμενο μοντέλο σάντουιτς υποθέτει ότι ανάμεσα στα αισθητήρια δεδομένα και την κινητική απόκριση υπάρχει ένα ενδιάμεσο στάδιο γνωστικής επεξεργασίας. Ο καθηγητής James, ερευνητής στον τομέα των νευροεπιστημών, επισημαίνει ότι αυτό το μοντέλο δεν αντιστοιχεί στα πραγματικά νευρωνικά δεδομένα. Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο κέντρο στον εγκέφαλο που να λειτουργεί ως αποκλειστικός υπεύθυνος λήψης αποφάσεων.
Αντίθετα, η συμπεριφορά φαίνεται να προκύπτει από μια συνεχή αλληλεπίδραση μεταξύ εγκεφάλου, σώματος και περιβάλλοντος. Οι αισθητηριακές και κινητικές διαδικασίες δεν εκτελούνται απαραίτητα διαδοχικά, αλλά συμβαίνουν ταυτόχρονα, τροφοδοτώντας η μία την άλλη χωρίς να απαιτείται ένας κεντρικός ελεγκτής.
Είναι η απόφαση μια αφηρημένη περιγραφή;
Σύμφωνα με τη φυσιοκρατική προσέγγιση, οι αποφάσεις είναι μη φυσικά φαινόμενα. Όπως το κέντρο βάρους ενός αντικειμένου είναι μια χρήσιμη μαθηματική έννοια αλλά όχι μια φυσική δύναμη που κινεί το αντικείμενο, έτσι και η απόφαση μπορεί να είναι απλώς μια περιγραφή της συμπεριφοράς μας. Όταν λέμε ότι πήραμε μια απόφαση, ίσως χρησιμοποιούμε μια αφηρημένη έννοια για να περιγράψουμε κάτι πολύ πιο σύνθετο που συμβαίνει στο νευρωνικό δίκτυο.
Η συμπεριφορά των ρομπότ ως παράδειγμα
Ένα απλό ρομπότ που ακολουθεί έναν τοίχο μπορεί να εμφανίζει συμπεριφορά που μοιάζει σκόπιμη και στρατηγική. Παρόλα αυτά, το ρομπότ δεν διαθέτει κανένα σύστημα λήψης αποφάσεων. Απλώς αντιδρά στο περιβάλλον του βάσει των αισθητήρων του. Αν ένα τόσο απλό σύστημα μπορεί να παράγει τέτοια συμπεριφορά, είναι πιθανό και ο άνθρωπος να λειτουργεί με παρόμοιο τρόπο, χωρίς την ανάγκη ενός εσωτερικού κεντρικού ελεγκτή που να ρυθμίζει τα πάντα.
Ο κίνδυνος του άπειρου αναδρομικού κύκλου
Η ιδέα ενός κεντρικού ελεγκτή δημιουργεί ένα φιλοσοφικό αδιέξοδο, γνωστό ως το Θέατρο του Καρτέσιου. Αν υπάρχει ένας ελεγκτής μέσα στον εγκέφαλο που αποφασίζει, τότε ποιος ελέγχει τον ελεγκτή; Αυτό οδηγεί σε έναν άπειρο κύκλο εξηγήσεων που δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά το μεταθέτει. Η μελλοντική έρευνα στις νευροεπιστήμες στρέφεται πλέον στην ανάλυση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των συστημάτων του σώματος και του περιβάλλοντος, προσπαθώντας να κατανοήσει τη συμπεριφορά ως ένα δυναμικό και ενιαίο σύνολο.
