Ο/Η σύντροφός σας μπορεί να σας ξυπνά έξι φορές τη νύχτα – αλλά έχει σημασία;
Ο ύπνος με σύντροφο οδηγεί σε περισσότερες διακοπές ύπνου τη νύχτα από τον ύπνο μόνο. Συχνά, αυτές οι διαταραχές είναι σύντομες και ξεχνιούνται μέχρι το πρωί, αλλά υπάρχουν στρατηγικές για να τις αντιμετωπίσετε εάν γίνουν προβληματικές.
«Η έρευνα δείχνει ότι υποκειμενικά, οι άνθρωποι πιστεύουν ότι κοιμούνται καλύτερα μαζί παρά χώρια, αλλά όταν το μετράμε αντικειμενικά, υπάρχει μεγαλύτερη διαταραχή ύπνου όταν κοιμούνται μαζί», λέει ο Sean Drummond στο Πανεπιστήμιο Monash της Μελβούρνης, Αυστραλία.
Για να διερευνήσουν τις επιπτώσεις του ύπνου στο ίδιο κρεβάτι στα ζευγάρια, ο Lionel Rayward στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Queensland της Αυστραλίας και οι συνεργάτες του διεξήγαγαν μια συστηματική ανασκόπηση της υπάρχουσας έρευνας. Όλες οι μελέτες που εξέτασαν βρήκαν στοιχεία διαταραχής από τον σύντροφο κατά τη διάρκεια του συνύπνου, με το 30% έως 46% των κινήσεων των ζευγών να είναι κοινές. Με άλλα λόγια, όταν ένα άτομο τραβούσε τα σκεπάσματα, γυρνούσε, κλώτσαγε ένα πόδι ή έκανε άλλες κινήσεις, ο σύντροφός του αναταραγόταν επίσης.
Μια μελέτη σε εργαστήριο ύπνου, για παράδειγμα, κατέγραψε κατά μέσο όρο 51 κινήσεις των ποδιών ανά νύχτα σε άτομα όταν κοιμόνταν μόνα, αλλά 62 όταν κοιμόταν με τον σύντροφό τους. Αυτό μεταφράστηκε σε δύο επιπλέον αφυπνίσεις ανά νύχτα, όπως προσδιορίστηκε από ηλεκτρόδια στο τριχωτό της κεφαλής που παρακολουθούσαν την ηλεκτρική εγκεφαλική δραστηριότητα των ατόμων.
Η ανασκόπηση περιλάμβανε επίσης μια μελέτη της ομάδας του Drummond, η οποία ζήτησε από τα ζευγάρια να φορούν έξυπνα ρολόγια που ανιχνεύουν κίνηση ενώ κοιμούνταν στο κοινό τους κρεβάτι στο σπίτι. Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες ξυπνούσαν έξι φορές τη νύχτα από τις κινήσεις του συντρόφου τους. Ωστόσο, θυμόντουσαν μόνο μία από αυτές, κατά μέσο όρο, την επόμενη μέρα, υποδηλώνοντας ότι οι περισσότερες διαταραχές από τον σύντροφο είναι ασήμαντες και έχουν ελάχιστη επίδραση στη συνολική ποιότητα του ύπνου, λέει ο Drummond. «Όταν και οι δύο σύντροφοι έχουν υγιή ύπνο, αυτές οι αφυπνίσεις πιθανότατα δεν είναι μεγάλο πρόβλημα, απλώς γυρίζουν και ξανακοιμούνται», λέει.
Σημαντικές διακοπές ύπνου είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν όταν ο ένας σύντροφος ροχαλίζει ή έχει αϋπνία, σύμφωνα με την τελευταία ανασκόπηση. «Ένα άτομο με αϋπνία είναι πιο πιθανό να τριγυρνάει, ή ακόμα κι αν βρίσκεται εκεί προσπαθώντας να είναι ήσυχο, του είναι δύσκολο να μείνει τέλεια ακίνητο όσο είναι ξύπνιο, οπότε υπάρχει περισσότερη δραστηριότητα και μεγαλύτερη πιθανότητα να διαταράξει τον σύντροφό του», λέει ο Drummond.
Αυτά τα προβλήματα μπορούν μερικές φορές να οδηγήσουν σε “διαζύγιο ύπνου”, όπου οι σύντροφοι κοιμούνται σε ξεχωριστά κρεβάτια ή δωμάτια για να αποφύγουν να διαταράσσουν ο ένας τον άλλον. «Δεν υπάρχει τίποτα ουσιαστικά ανθυγιεινό στο να κοιμάται κανείς χώρια, αλλά μερικά ζευγάρια το βλέπουν ως ήττα για τη σχέση τους, και προσωπικά, πιστεύω ότι είναι πολύ καλύτερη ιδέα να προσπαθήσουμε να διορθώσουμε το πραγματικό πρόβλημα ύπνου», λέει ο Drummond.
Εάν ένα μέλος του ζεύγους έχει αϋπνία, για παράδειγμα, ο Drummond και η ομάδα του έχουν διαπιστώσει ότι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) μπορεί να είναι ωφέλιμη, ειδικά όταν οι σύντροφοι παρακολουθούν τις συνεδρίες μαζί. Μετά τη θεραπεία, και οι δύο σύντροφοι τείνουν να κοιμούνται καλύτερα, λέει.
Όταν το πρόβλημα είναι το “κλέψιμο” των σκεπασμάτων ή οι διαφορετικές προτιμήσεις θερμοκρασίας, ο Rayward και οι συνεργάτες του συνιστούν τη δοκιμή της «σκανδιναβικής μεθόδου», η οποία περιλαμβάνει τον ύπνο στο ίδιο κρεβάτι αλλά με ξεχωριστά σκεπάσματα.
Οι θεραπείες για το ροχαλητό περιλαμβάνουν συσκευές συνεχούς θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP) που διατηρούν τους αεραγωγούς ανοιχτούς και «συσκευές προώθησης της κάτω γνάθου», συσκευές που μοιάζουν με μασελάκι από οδοντιάτρους που τραβούν την κάτω γνάθο προς τα εμπρός. «Αυτό μετακινεί τη γλώσσα προς τα εμπρός και δημιουργεί περισσότερο χώρο στο πίσω μέρος του λαιμού, ώστε να είναι ευκολότερη η αναπνοή μέσα και έξω και μειώνει το ροχαλητό», λέει η Amal Osman στο Πανεπιστήμιο Flinders στην Αυστραλία. Μερικοί άνθρωποι ροχαλίζουν μόνο όταν είναι ανάσκελα, κάτι που μερικές φορές μπορεί να αντιμετωπιστεί φορώντας ένα σακίδιο πλάτης στο κρεβάτι για να ενθαρρυνθεί ο ύπνος στο πλάι, λέει η Osman.
Περίπου το 80% έως 90% των ζευγαριών στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ κοιμούνται στο ίδιο κρεβάτι, σε σύγκριση με το 63% στην Ιαπωνία, όπου οι μητέρες συχνά μοιράζονται τον ύπνο με τα παιδιά σε ένα δωμάτιο, ενώ οι πατέρες κοιμούνται σε άλλο.
Ο κοινοτικός ύπνος θεωρείται ότι ήταν η πιο κοινή διάταξη ύπνου στην ανθρώπινη ιστορία, επειδή προσφέρει ζεστασιά και αίσθημα ασφάλειας. Μερικά από τα παλαιότερα στρώματα που έχουν βρεθεί – συμπεριλαμβανομένων των φυτικών στρωμάτων ηλικίας 77.000 ετών που ανακαλύφθηκαν στη Νότια Αφρική – είναι αρκετά μεγάλα για να φιλοξενήσουν ολόκληρες οικογένειες.
Οι προ-βιομηχανικές κοινωνίες επίσης συνήθως κοιμούνταν κοινοτικά. Για παράδειγμα, οι Hadza της Τανζανίας κοιμούνται δίπλα-δίπλα σε οικογενειακές ομάδες σε μικρές καλύβες. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι ενήλικες Hadza ξυπνούν τακτικά και περίπου το 40% τείνει να είναι ξύπνιο ή ελαφρώς νυσταγμένο οποιαδήποτε στιγμή της νύχτας, ίσως για να εξασφαλίσει ότι κάποιος ακούει πάντα για κινδύνους. Παρά αυτές τις τακτικές διακοπές, ωστόσο, δεν αναφέρουν κανένα πρόβλημα με τον ύπνο τους.
Αυτό υποδηλώνει ότι δεν πρέπει να ανησυχούμε υπερβολικά για την περιστασιακή διαταραχή ύπνου από άλλους, λέει ο Drummond. «Η πραγματικότητα είναι ότι όλοι ξυπνούν λίγες φορές κάθε βράδυ – κανείς δεν κοιμάται 100% του χρόνου.»