Γιατί το συκώτι δεν αναρρώνει από το αλκοόλ; Νέα έρευνα
Η αναγεννητική ικανότητα του ήπατος και η παγίδα του αλκοόλ
Το συκώτι διαθέτει μια μοναδική ιδιότητα ανάμεσα στα ανθρώπινα όργανα, καθώς μπορεί να αναπλάθεται ακόμη και μετά από σοβαρές βλάβες ή μερική αφαίρεση. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τα ηπατικά κύτταρα μπορούν να μεταβάλλουν την ταυτότητά τους, να πολλαπλασιαστούν και τελικά να ωριμάσουν ξανά για να αποκαταστήσουν τον κατεστραμμένο ιστό. Ωστόσο, στην αλκοολική ηπατοπάθεια, αυτή η διαδικασία αναγέννησης ανακόπτεται, αφήνοντας εκατομμύρια ασθενείς χωρίς θεραπευτική ελπίδα πέρα από τη μεταμόσχευση.
Πρόσφατη μελέτη από το University of Illinois Urbana-Champaign και το Duke University αποκαλύπτει γιατί το ήπαρ παγιδεύεται σε μια κατάσταση κυτταρικής στασιμότητας. Ακόμη και όταν ο ασθενής διακόπτει την κατανάλωση αλκοόλ, το συκώτι αδυνατεί να ολοκληρώσει την αποκατάστασή του, μια ανακάλυψη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Communications και ανοίγει νέους δρόμους για τη διάγνωση και τη θεραπεία της νόσου.
Η κυτταρική παγίδα και η διαταραχή του RNA
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα ηπατικά κύτταρα σε ασθενείς με κίρρωση ή αλκοολική ηπατίτιδα ξεκινούν τη διαδικασία αναγέννησης, αλλά δεν μπορούν να την ολοκληρώσουν. Τα κύτταρα παραμένουν εγκλωβισμένα σε μια ενδιάμεση φάση: δεν λειτουργούν ως ώριμα ηπατικά κύτταρα, αλλά δεν γίνονται ούτε προγονικά κύτταρα που θα δημιουργούσαν νέο ιστό. Αυτή η μη παραγωγική κατάσταση επιβαρύνει τα εναπομείναντα υγιή κύτταρα, οδηγώντας τελικά σε ανεπάρκεια του οργάνου.
Το κλειδί για αυτό το πρόβλημα φαίνεται να είναι μια διαδικασία που ονομάζεται μάτισμα (splicing) του RNA. Το RNA μεταφέρει τις γενετικές οδηγίες από το DNA προς τη μηχανή παραγωγής πρωτεϊνών του κυττάρου. Πριν χρησιμοποιηθούν, τα μόρια του RNA πρέπει να κοπούν και να ενωθούν σωστά. Στο κατεστραμμένο από το αλκοόλ ήπαρ, παρατηρήθηκαν εκτεταμένα σφάλματα σε αυτό το στάδιο σε χιλιάδες γονίδια.
Ο ρόλος της πρωτεΐνης ESRP2 και της φλεγμονής
Οι ερευνητές εντόπισαν ότι τα χαμηλά επίπεδα μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται ESRP2 ευθύνονται για τα λάθη στη διαδικασία του ματίσματος. Η ESRP2 είναι απαραίτητη για τη σωστή συναρμολόγηση του RNA. Όταν τα επίπεδα της ESRP2 είναι ανεπαρκή, οι πρωτεΐνες που είναι κρίσιμες για την αναγέννηση δεν φτάνουν ποτέ στον πυρήνα του κυττάρου, όπου είναι απαραίτητες για να λειτουργήσουν.
Η έρευνα έδειξε ότι η πηγή του προβλήματος είναι η φλεγμονή που προκαλείται από το αλκοόλ. Η συσσώρευση φλεγμονωδών παραγόντων καταστέλλει την παραγωγή και τη δραστηριότητα της ESRP2. Σε πειράματα με καλλιέργειες ηπατικών κυττάρων, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ουσίες που μπλοκάρουν τη φλεγμονώδη απόκριση, επιτυγχάνοντας την αποκατάσταση της ESRP2 και την ομαλοποίηση του ματίσματος του RNA. Αυτό υποδηλώνει ότι η αντιμετώπιση της φλεγμονής μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές θεραπείες που θα επιτρέπουν στο συκώτι να θεραπεύσει τον εαυτό του.
