Γενετική και προσωπικότητα: Τι αποκαλύπτει η μεγαλύτερη έρευνα
Η πολυπλοκότητα της ανθρώπινης προσωπικότητας
Πόσο καθορίζουν τα γονίδιά μας τον χαρακτήρα μας και πόσο το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε; Ενώ για φυσικά χαρακτηριστικά όπως το χρώμα των ματιών η απάντηση είναι σχετικά απλή, η επιστημονική ανάλυση της ανθρώπινης προσωπικότητας παραμένει ένας γρίφος που μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμε σε βάθος.
Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση, δημοσιευμένη στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature, αποτελεί την πιο εκτενή έρευνα που έχει διεξαχθεί ποτέ για τη γενετική βάση των πέντε βασικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας, γνωστά και ως Big Five. Τα ευρήματα αυτά ανατρέπουν παλαιότερες θεωρίες και αναδεικνύουν την εξαιρετική πολυπλοκότητα που διέπει την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Τι είναι τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά (Big Five);
Η μελέτη επικεντρώθηκε στην εξωστρέφεια, τη συμφωνικότητα, τη συνειδητότητα, το άνοιγμα στην εμπειρία και τον νευρωτισμό. Οι ερευνητές εντόπισαν πάνω από 1.200 γονίδια που σχετίζονται με αυτά τα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι κανένα μεμονωμένο γονίδιο δεν είναι υπεύθυνο για κάποιο συγκεκριμένο γνώρισμα της προσωπικότητας.
Αντίθετα, χιλιάδες γονίδια ασκούν μικρές, συνεργατικές επιδράσεις. Αυτές οι γενετικές επιρροές είναι σχεδόν αδύνατο να διαχωριστούν από τις περιβαλλοντικές επιδράσεις που διαμορφώνουν τη συμπεριφορά μας καθ όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
Η σύγκριση με τις παλαιότερες μελέτες σε διδύμους
Για δεκαετίες, η επιστήμη βασιζόταν σε μελέτες διδύμων για να κατανοήσει την κληρονομικότητα. Οι συγκρίσεις μεταξύ μονοzygωτικών και διζυγωτικών διδύμων είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η προσωπικότητα είναι κληρονομική σε ποσοστό περίπου 50%. Πλέον, οι σύγχρονες τεχνολογίες αλληλούχισης γονιδιώματος προσφέρουν πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η νέα μελέτη, μέσω της χρήσης μελετών συσχέτισης σε ολόκληρο το γονιδίωμα (GWAS), ανέλυσε δεδομένα από πάνω από 1 εκατομμύριο συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κληρονομικότητα από κοινές γενετικές παραλλαγές είναι πολύ χαμηλότερη από ό,τι πιστεύαμε, κυμαινόμενη περίπου στο 5% με 15%. Αυτό υποδηλώνει ότι οι παλαιότερες μελέτες διδύμων ενδεχομένως είχαν υπερεκτιμήσει την επίδραση των γονιδίων.
Περιβάλλον και γονίδια σε συνεχή συνεργασία
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει να βλέπουμε τη σχέση γονιδίων και περιβάλλοντος ως μια αντιπαράθεση. Η προσωπικότητά μας αποτελεί το αποτέλεσμα μιας δυναμικής συνεργασίας. Παρόλο που το DNA μας είναι σταθερό από τη γέννησή μας, ο τρόπος με τον οποίο το σώμα διαβάζει και ενεργοποιεί αυτά τα γονίδια μεταβάλλεται συνεχώς ανάλογα με τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος.
Η κατανόηση αυτών των αλληλεπιδράσεων αποτελεί το επόμενο μεγάλο στοίχημα της επιστήμης. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν ακόμη άγνωστοι παράγοντες, οι οποίοι θα αποτελέσουν το αντικείμενο των μελλοντικών γενετικών μελετών, καθώς προσπαθούμε να ξεκλειδώσουμε τα μυστικά του ανθρώπινου χαρακτήρα.
