Ωορρηξία: πότε συμβαίνει, συμπτώματα και γόνιμες ημέρες

Η ωορρηξία είναι το πιο κρίσιμο σημείο του γυναικείου κύκλου, είτε προσπαθείτε να μείνετε έγκυος είτε απλώς θέλετε να καταλάβετε καλύτερα το σώμα σας. Παρόλα αυτά, οι περισσότερες γυναίκες δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα πότε συμβαίνει, ποια σημάδια την προδίδουν και πόσο μεγάλο είναι πραγματικά το «γόνιμο παράθυρο». Σε αυτόν τον οδηγό θα βρείτε όλες τις απαντήσεις με απλά λόγια.

Τι είναι η ωορρηξία

Ωορρηξία ονομάζεται η στιγμή κατά την οποία μια ώριμη ωοθυλακική δομή της ωοθήκης απελευθερώνει ένα ωάριο. Το ωάριο ταξιδεύει μέσω της σάλπιγγας προς τη μήτρα, όπου μπορεί να γονιμοποιηθεί εφόσον συναντήσει σπερματοζωάριο. Αν δεν γονιμοποιηθεί, αποβάλλεται μαζί με το ενδομήτριο κατά την επόμενη περίοδο.

Η διαδικασία ελέγχεται ορμονικά: η αύξηση της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH) περίπου 24 έως 36 ώρες πριν από την ωορρηξία είναι το σήμα που «διατάζει» την ωοθήκη να απελευθερώσει το ωάριο. Σε αυτήν ακριβώς την ορμόνη βασίζονται και τα τεστ ωορρηξίας.

Πότε συμβαίνει η ωορρηξία

Σε έναν τυπικό κύκλο 28 ημερών, η ωορρηξία συμβαίνει συνήθως γύρω στη 14η ημέρα. Ο πιο αξιόπιστος κανόνας όμως είναι διαφορετικός: η ωορρηξία γίνεται περίπου 12 έως 16 ημέρες πριν από την επόμενη περίοδο, όχι 14 ημέρες μετά την προηγούμενη. Αυτό σημαίνει ότι σε μεγαλύτερους ή μικρότερους κύκλους η ημέρα της ωορρηξίας μετατοπίζεται.

• Κύκλος 24 ημερών: ωορρηξία περίπου την ημέρα 10
• Κύκλος 28 ημερών: ωορρηξία περίπου την ημέρα 14
• Κύκλος 32 ημερών: ωορρηξία περίπου την ημέρα 18

Το ωάριο παραμένει βιώσιμο για 12 έως 24 ώρες μετά την απελευθέρωσή του. Τα σπερματοζωάρια όμως επιβιώνουν στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα έως και 5 ημέρες. Έτσι, το γόνιμο παράθυρο διαρκεί συνολικά περίπου 6 ημέρες: τις 5 ημέρες πριν από την ωορρηξία και την ημέρα της ωορρηξίας.

Συμπτώματα ωορρηξίας: πώς θα την αναγνωρίσετε

Κάθε γυναίκα βιώνει την ωορρηξία διαφορετικά και πολλές δεν έχουν κανένα αισθητό σύμπτωμα. Τα παρακάτω σημάδια όμως είναι τα πιο συχνά.

Αλλαγές στην τραχηλική βλέννα

Τις ημέρες γύρω από την ωορρηξία, οι κολπικές εκκρίσεις γίνονται διαυγείς, ελαστικές και γλοιώδεις, με υφή που θυμίζει ασπράδι αυγού. Είναι από τα πιο αξιόπιστα φυσικά σημάδια γονιμότητας.

Πόνος ωορρηξίας (mittelschmerz)

Περίπου 1 στις 5 γυναίκες αισθάνεται έναν ήπιο, μονόπλευρο πόνο ή σουβλιά στο κάτω μέρος της κοιλιάς, στην πλευρά της ωοθήκης που ωορρηκτεί. Συνήθως διαρκεί από λίγα λεπτά έως λίγες ώρες.

Άνοδος βασικής θερμοκρασίας

Μετά την ωορρηξία, η προγεστερόνη ανεβάζει τη βασική θερμοκρασία του σώματος κατά 0,3 έως 0,5 βαθμούς Κελσίου. Η μέτρηση κάθε πρωί πριν σηκωθείτε από το κρεβάτι επιβεβαιώνει ότι η ωορρηξία έχει ήδη συμβεί, δεν την προβλέπει όμως εκ των προτέρων.

Ευαισθησία στο στήθος και αυξημένη λίμπιντο

Οι ορμονικές διακυμάνσεις μπορεί να προκαλέσουν ευαισθησία στο στήθος, ελαφρύ φούσκωμα και φυσιολογική αύξηση της σεξουαλικής διάθεσης τις γόνιμες ημέρες.

Εναλλαγές διάθεσης

Οι ίδιες ορμόνες που ρυθμίζουν την ωορρηξία επηρεάζουν και τη διάθεση. Αν παρατηρείτε ευερεθιστότητα ή συναισθηματικές μεταπτώσεις στη μέση του κύκλου, δείτε αναλυτικά ποια είναι η σχέση της ωορρηξίας με τις εναλλαγές διάθεσης.

Πώς να υπολογίσετε τις γόνιμες ημέρες

Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τρόποι παρακολούθησης της ωορρηξίας, με διαφορετική ακρίβεια ο καθένας.

• Ημερολόγιο κύκλου: καταγράψτε την πρώτη ημέρα της περιόδου για τουλάχιστον 3 μήνες και αφαιρέστε 14 ημέρες από την αναμενόμενη επόμενη περίοδο. Απλό αλλά αναξιόπιστο σε ακανόνιστους κύκλους.
• Τεστ ωορρηξίας (LH): ανιχνεύουν την απότομη αύξηση της LH στα ούρα 24 έως 36 ώρες πριν από την ωορρηξία. Ο πιο πρακτικός τρόπος πρόβλεψης.
• Βασική θερμοκρασία: επιβεβαιώνει εκ των υστέρων ότι ωορρηκτήσατε και βοηθά να «χαρτογραφήσετε» τον κύκλο σας σε βάθος μηνών.
• Παρατήρηση τραχηλικής βλέννας: δωρεάν, χωρίς εξοπλισμό, με καλή ακρίβεια όταν γίνεται συστηματικά.

Τι μπορεί να διαταράξει την ωορρηξία

Η ωορρηξία είναι ευαίσθητη σε οτιδήποτε επηρεάζει την ορμονική ισορροπία:

• Έντονο στρες, σωματικό ή ψυχολογικό
• Σημαντικές μεταβολές βάρους και εξαντλητικές δίαιτες ή υπερβολική άσκηση
• Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) και άλλες παθήσεις των ωοθηκών, όπως οι κύστεις. Δείτε τον πλήρη οδηγό για τις κύστεις των ωοθηκών.
• Διαταραχές του θυρεοειδούς (υπο- και υπερθυρεοειδισμός)
• Χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων, που συχνά περνούν απαρατήρητα σε νεαρές γυναίκες. Μάθετε ποια είναι τα συμπτώματα των χαμηλών οιστρογόνων.
• Περιεμμηνόπαυση, καθώς οι κύκλοι γίνονται σταδιακά ανωορρηκτικοί

Ανωορρηξία: όταν ο κύκλος «τρέχει» χωρίς ωορρηξία

Είναι πιθανό να έχετε αιμορραγία που μοιάζει με περίοδο χωρίς να έχει προηγηθεί ωορρηξία. Αυτό ονομάζεται ανωορρηκτικός κύκλος και είναι συχνό στην εφηβεία, μετά τη διακοπή αντισύλληψης και στην περιεμμηνόπαυση. Επίμονα ακανόνιστοι κύκλοι (μικρότεροι από 21 ή μεγαλύτεροι από 35 ημέρες), απουσία περιόδου ή πολύ ασταθής διάρκεια από μήνα σε μήνα είναι ενδείξεις ότι η ωορρηξία μπορεί να μη γίνεται τακτικά.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Συμβουλευτείτε γυναικολόγο εάν:

• προσπαθείτε να μείνετε έγκυος για περισσότερους από 12 μήνες χωρίς αποτέλεσμα (ή 6 μήνες εάν είστε άνω των 35)
• οι κύκλοι σας είναι σταθερά ακανόνιστοι ή απουσιάζουν
• ο πόνος ωορρηξίας είναι έντονος ή διαρκεί περισσότερο από 1 έως 2 ημέρες
• έχετε αιμόρροια εκτός περιόδου που επαναλαμβάνεται

Συχνές ερωτήσεις για την ωορρηξία

Πόσες ημέρες μετά την περίοδο γίνεται η ωορρηξία;

Εξαρτάται από τη διάρκεια του κύκλου. Ο πιο ασφαλής υπολογισμός είναι 12 έως 16 ημέρες πριν από την επόμενη αναμενόμενη περίοδο. Σε κύκλο 28 ημερών, αυτό αντιστοιχεί περίπου στη 14η ημέρα από την έναρξη της τελευταίας περιόδου.

Πόσο διαρκεί η ωορρηξία;

Η ίδια η απελευθέρωση του ωαρίου διαρκεί λίγα λεπτά, όμως το ωάριο παραμένει γονιμοποιήσιμο για 12 έως 24 ώρες. Το συνολικό γόνιμο παράθυρο, χάρη στην επιβίωση των σπερματοζωαρίων, φτάνει τις 6 ημέρες.

Μπορεί να προκύψει εγκυμοσύνη εκτός γόνιμων ημερών;

Είναι απίθανο αλλά όχι αδύνατο, ειδικά σε ακανόνιστους κύκλους όπου η ωορρηξία μετατοπίζεται απρόβλεπτα. Καμία «ασφαλής» ημέρα δεν είναι απολύτως ασφαλής χωρίς αντισύλληψη.

Τα τεστ ωορρηξίας είναι αξιόπιστα;

Ναι, ανιχνεύουν την αύξηση της LH με ακρίβεια άνω του 95% όταν χρησιμοποιούνται σωστά. Σε γυναίκες με PCOS όμως μπορεί να δώσουν παραπλανητικά αποτελέσματα λόγω χρόνια αυξημένης LH.