Μπορεί τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα να αυξάνουν τον κίνδυνο για Πάρκινσον;
Περισσότερο από το 50% των θερμίδων που καταναλώνει καθημερινά ο μέσος Αμερικανός ενήλικας προέρχεται από υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα – δηλαδή τρόφιμα με ελάχιστη διατροφική αξία, γεμάτα τεχνητά πρόσθετα. Όλο και περισσότερες μελέτες συνδέουν τη συστηματική κατανάλωσή τους με χρόνιες παθήσεις. Νέα στοιχεία δείχνουν πως μπορεί επίσης να συνδέονται με πρόδρομα σημάδια της νόσου Πάρκινσον, τα οποία εμφανίζονται αρκετά χρόνια πριν από τη διάγνωση.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Fudan στην Κίνα και τη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Χάρβαρντ ανέλυσαν δεδομένα διατροφής από πάνω από 40.000 επαγγελματίες υγείας στις ΗΠΑ, που καταγράφονται από τη δεκαετία του 1980. Τη δεκαετία του 2010, οι συμμετέχοντες απάντησαν και σε ερωτήσεις για πρώιμα συμπτώματα Πάρκινσον.
Όσοι κατανάλωναν περίπου 11 μερίδες υπερ-επεξεργασμένων τροφών ημερησίως είχαν 2,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν τέτοια πρόδρομα συμπτώματα, συγκριτικά με όσους έτρωγαν μόνο 2–3 μερίδες.
Ποια ήταν αυτά τα πρόδρομα συμπτώματα;
Η μελέτη επικεντρώθηκε σε μη κινητικά συμπτώματα που εμφανίζονται 10–15 χρόνια πριν τη διάγνωση της νόσου, όπως:
Διαταραχές ύπνου (ονειρική συμπεριφορά) — η παρατήρηση γινόταν από τον/την σύντροφο.
Υποσμία — μειωμένη αίσθηση όσφρησης, με χρήση ειδικού “scratch and sniff” τεστ.
Δυσκοιλιότητα, που από μόνη της είναι κοινή, αλλά σε συνδυασμό με τα παραπάνω έχει μεγαλύτερη σημασία.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Alberto Ascherio, όταν ένα άτομο παρουσιάζει και τα τρία αυτά συμπτώματα, έχει 23 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξει τη νόσο Πάρκινσον στο μέλλον.
Γιατί να εστιάσουμε στα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα;
Όπως εξηγεί ο Ascherio, η επεξεργασία των τροφών για λόγους συντήρησης είναι φυσιολογική, αλλά τα υπερ-επεξεργασμένα πάνε ένα βήμα παραπέρα: χρησιμοποιούνται τεχνητά συστατικά και βιομηχανικές τεχνικές για να γίνουν πιο ελκυστικά στο μάτι και στη γεύση — όχι απαραίτητα πιο ασφαλή ή θρεπτικά.
Τα τρόφιμα αυτά αντικαθιστούν πιο υγιεινά στοιχεία της διατροφής, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και τις φυτικές ίνες. Το αποτέλεσμα; Ένα «διατροφικό κενό» και ενδεχομένως αυξημένη έκθεση σε τοξικά ή ύποπτα χημικά.
Τι γνωρίζουμε και τι όχι
Η μελέτη δείχνει συσχέτιση, όχι αιτία. Δηλαδή, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται με τα πρόδρομα συμπτώματα, αλλά δεν αποδεικνύεται ότι τα προκαλούν.
Οι ερευνητές προσπάθησαν να αποκλείσουν το ενδεχόμενο «αντίστροφης αιτιότητας» (π.χ. άτομα με δυσκοιλιότητα να έτρωγαν χειρότερα εξαιτίας του συμπτώματος).
Ενδιαφέρον είναι ότι η διατροφή που καταγράφηκε το 1986 σχετιζόταν με συμπτώματα που παρατηρήθηκαν το 2012 — υποδηλώνοντας ότι η κακή διατροφή προηγήθηκε.
Πώς μπορεί να συνδέεται η διατροφή με τον Πάρκινσον;
Αν και δεν γνωρίζουμε τον ακριβή μηχανισμό, είναι πιθανό κάποια χημικά πρόσθετα να έχουν τοξική επίδραση στο νευρικό σύστημα — όπως ήδη έχει φανεί με φυτοφάρμακα.
Επιπλέον, η κατανάλωση πολλών υπερ-επεξεργασμένων τροφών μπορεί να σημαίνει ότι λείπουν θρεπτικά συστατικά που ίσως προστατεύουν από τη νόσο.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Ο Ascherio τονίζει ότι το να περιορίσουμε τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα δεν θα αποτρέψει μόνο του τη νόσο, αλλά μπορεί να βοηθήσει — ειδικά σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, όπως:
Φυσική δραστηριότητα (το ισχυρότερο αποδεδειγμένο «αντίδοτο» για τον Πάρκινσον)
Περισσότερα φρούτα, λαχανικά και φυτικές τροφές
Καφές και φλαβονοειδή (έχουν συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο)
Μεσογειακή διατροφή, αν και η συσχέτιση με τον Πάρκινσον είναι πιο αδύναμη απ’ ό,τι με τα καρδιαγγειακά
Συμπέρασμα
Δεν έχουμε οριστικές απαντήσεις, αλλά όλα τα στοιχεία συγκλίνουν: Η αποφυγή υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων είναι καλή ιδέα, όχι μόνο για την καρδιά ή το σάκχαρο, αλλά ίσως και για τον εγκέφαλο. Η έρευνα συνεχίζεται, αλλά οι πρώτες ενδείξεις δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αμφιβολίας.