Αρχαία χρήση ναρκωτικών: Τα ίχνη 25.000 ετών στην Ινδονησία
Η αρχαιότερη συνήθεια στον κόσμο
Πότε ξεκίνησε πραγματικά η χρήση ουσιών που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα; Μια νέα επιστημονική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Science Advances αποκαλύπτει ότι η συνήθεια αυτή δεν είναι σύγχρονη, αλλά χρονολογείται πριν από 25.000 χρόνια. Στο επίκεντρο της ανακάλυψης βρίσκονται δύο κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες στην Ινδονησία, των οποίων τα δόντια αποκάλυψαν μια πρακτική που άλλαξε την κατανόησή μας για την προϊστορική ζωή.
Τα σημάδια στα δόντια των κυνηγών
Οι ερευνητές παρατήρησαν βαθιές αυλακώσεις στα δόντια δύο σκελετών που βρέθηκαν στο νησί Sulawesi. Οι αλλοιώσεις αυτές δεν οφείλονταν σε φυσιολογική φθορά, αλλά στη συνεχή χρήση του καρπού betel. Ο καρπός αυτός, γνωστός για τις νευροδραστικές του ιδιότητες, χρησιμοποιούνταν από τους προϊστορικούς ανθρώπους πιθανότατα ως φυσικό παυσίπονο για τον πονόδοντο.
Οι μελέτες έδειξαν ότι τα άτομα αυτά χρησιμοποιούσαν το φυτό τόσο συχνά, που η συνεχής τριβή προκάλεσε μόνιμες ζημιές στα δόντια τους. Σε μία περίπτωση, η φθορά είχε φτάσει μέχρι τον πολφό του δοντιού, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι εκείνης της εποχής υπέφεραν από έντονους πόνους, προσπαθώντας να τους καταπραΰνουν με τη χρήση του συγκεκριμένου καρπού.
Από το παυσίπονο στην εθιστική συνήθεια
Σήμερα, το betel nut χρησιμοποιείται από εκατομμύρια ανθρώπους στη Νότια Ασία, συνήθως αναμεμειγμένο με σβησμένη άσβεστο για ενισχυμένη διεγερτική δράση. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι της παλαιολιθικής εποχής δεν γνώριζαν ακόμη αυτή τη μέθοδο. Απλώς μασούσαν ή πιπίλιζαν τον καρπό, κάτι που προσέφερε μια ελαφριά αναισθησία στο στόμα, αλλά μακροπρόθεσμα κατέστρεφε τα δόντια τους.
Η χρήση σβησμένης ασβέστου για τη δημιουργία της σημερινής εθιστικής μορφής του καρπού εκτιμάται ότι ξεκίνησε χιλιάδες χρόνια αργότερα, κατά τη νεολιθική περίοδο. Το εύρημα αυτό καταρρίπτει την ιδέα ότι η χρήση ουσιών ξεκίνησε μαζί με τη γεωργία. Αντιθέτως, οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες είχαν ήδη εξερευνήσει τις δυνατότητες της φύσης πολύ πριν αρχίσουν να καλλιεργούν τη γη.
Η σημασία της ανακάλυψης για την ανθρωπολογία
Η ανακάλυψη αυτή προσφέρει άμεσες αποδείξεις για την αρχαιότητα της χρήσης φυτών με ψυχοδραστικές ιδιότητες. Δεν πρόκειται απλώς για μια ιατρική πρακτική, αλλά για την απαρχή μιας πολιτισμικής παράδοσης που διατηρείται για χιλιάδες χρόνια στην περιοχή του Ειρηνικού. Οι προϊστορικοί κάτοικοι του Sulawesi απέδειξαν ότι η σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον ήταν βαθιά, συνδυάζοντας την επιβίωση με την αναζήτηση ουσιών που άλλαζαν την κατάσταση της υγείας τους.
